2014’te ekonomi

Eğer ekonominin üzerine siyasetin gölgesi düşmeseydi 2014 aşağı yukarı 2013’ün tekrarı olacaktı. Büyüme Orta Vadeli Program’ın (OVP) öngördüğü yüzde 4 civarında olurdu, bu yıl olduğu gibi. Geçen yıla kıyasla yatırımlar daha canlı olur, buna karşılık tüketimde bir miktar frene basılırdı. Kamu yine işi sıkı tutardı. OVP’nin 2014’te çok sıkı bir mali politika öngördüğünü hatırlatayım. 2014’te ekonominin zayıf noktası yine cari açık ve finansmanı olacaktı. Bununla birlikte cari açığın yüzde 7’nin altına inmesi pekala mümkündü. Tabi bir de enflasyonun öngörülen yüzde 5,3’e nasıl düşeceği tartışılabilirdi.

Oysa yıl biterken  yaşanan siyasal kriz ve kur şoku ekonomide taşları yerinden oynattı. 17 Aralık öncesinde iktidar partisinin oyları yüzde 50 civarında konsolide olmuş görünüyordu. İşsizlik artış eğiliminde olsa da, kişi başı gelir yüzde 2-3 civarında artıyordu. Bu koşullarda ard arda yapılacak üç seçimin siyasal istikrarı sorgulanır hale getirmesi söz konusu değildi. Gerçi başbakanın Köşk’e çıkıp çıkmayacağı, çıkarsa “Türk usulü başkanlık” sistemine geçilip geçilmeyeceği, barış sürecinin nasıl evrileceği, ertelenen yapısal reformların seçimlerin ardından gündeme gelip gelmeyeceği belirsizliğini koruyordu ama bu belirsizliklerin mevcut ekonomik gidişatı etkilemesi beklenmiyordu.

Büyüme düşer

Bu “business as usual” senaryosu artık mümükün değil. Her ne kadar iktidar partisinin sözcüleri aksini iddia etse de AKP’nin oylarında düşüş kaçınılmazdır. Tabi bu benim öngörüm. İktidar partisinin oy oranı yüzde 45’in altına düştüğü takdirde, ki bu çok muhtemeldir, bu sonuç Türkiye’yi yeni bir siyasal dengeye götürecektir. 2014 bu yeni dengenin oluşma sürecinin çalkantılarıyla geçecek. Bu çalkantılar ekonomiyi bir kaç kanaldan etkileyecektir.

Siyasal belirsizliğin en olmusuz etksinin yatırımlarda ortaya çıkması beklenmelidir. Özellikle yabancılar siyasal belirsizlikten çok etkilenmiy görünüyorlar. Yatırımları olmusuz etkileyecek bir diğer kanal da kur üzerinden olacaktır. Özel sektör firmalarının büyük miktarda net döviz borçlusu olduğu malum. Türk Lirası son iki haftada yüzde 8, son altı ayda da yüzde 15’e yakın değer kaybetti. Siyasal belirsizliklere FED’in bol kepçe likidite politikasının bitmekte olduğu olgusu da eklenirse, 2014’te TL’nin düşük değerini en azından bir süre daha koruması muhtemeldir. Bu durumda net döviz borçlusu firmaların bilançoluarının bozulması, bu bozulmaya bağlı olarak da yatırımlarını ertelemeleri, istihdamlarını kısmaları kaçınılmazdır. Ayrıca, düşük değerli TL ithal yatırım mallarının nispi fiyatlarının artması demektir. Bu artış da yatırımları olmusuz etkileyecektir.

Düşük değerli TL enflasyonla mücadeleyi de zorlaştırmıştır. 2013’ü yüzde 7,4 ile kapattık. Merkez Bankası’nın son tahmini yüzde 6,8’di. Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadele iradesi ve kapasitesi sorgulanmanın eşiğindedir. Bu yıl enflasyon yüzde 6 civarına çekilemezse Merkez Bankası ciddi kredbilite kaybına uğrayabilir. Enflasyon beklentisi artmaya başlarsa işler iyice zorlaşır. Bu bakımdan Merkez Bankası’nın para poltikasını daha da sıkılaştırması mukadder görünüyor. Yatırım ve dayanıklı tüketim malı talebi bu kanaldan da olmusuz etkilenecektir.

Ez cümle, 2014’te durgunluk olmasa da yüzde 4’ün bir hayli altında, yüzde 2-3 arası bir büyümeye hazır olmalıyız. Bu düşük büyüme işsizlik artışını daha da hızlandıracaktır. Yegane iyi haber cari açık cephesinden gelir. Düşük iç  talep ile düşük değerli TL’nin cari açığı yüzde 5 civarına çekmesi şaşırtıcı olmaz.  

Worries on economic growth

Düşük büyüme Başçı'nın başını ağrıtabilir The publication of the December 2012 Industrial Production Index by the Turkish Statistics Institute (TurkStat) last Friday sparked worries about the state of growth of the Turkish economy. The seasonally adjusted Industrial Production Index decreased by 1.5 percent from November, and on a quarterly basis the index almost stagnated from the third quarter to the fourth. It was commonly agreed that the 2012 growth rate would definitely be lower than 3 percent by a few percentage points, but economists are now forecasting a lower growth of around 2.5 percent. Asaf S. Akat, a prominent economist, put it well when he said, “2012 appears as a lost year with regards to economic growth.” So what about this year's growth?
In my Dec. 31 column, “Two scenarios for the Turkish economy in 2013,” I wrote that despite the difficulty of predicting growth in 2013, I was rather confident regarding the 4 percent target announced in the official Medium-term Economic Program (OVP). I would like to remind readers that I was not alone in thinking that, and there was a very large consensus among international organizations as well as national ones regarding better growth prospects for this year. This confidence originated from decreasing interest rates, which are normally capable of reviving sluggish domestic demand, though I had expressed some reservations and had questioned the uncertain reaction of Turkish households to the decreasing interest rates. However, my criticism was not about the 4 percent growth forecast based on domestic demand but rather on the expectation of the government and the central bank of a continuation of the current account deficit decline in 2013 similar to 2012. Now, seeing some advanced indicators of growth for December and January, I am wondering if we have to reconsider our growth forecasts for 2013. I should admit that the decrease in industrial production in December increased my concerns about the revival of domestic demand. Indeed, in December we observed a sizable decrease particularly in the production of consumer durables, which are in fact more sensitive than other goods to a decrease of interest rates. One can say that it is maybe too early for the decreasing interest rates to affect the demand for consumer durables since there is always a time lag before the decrease has an impact. Nevertheless, I must point out that the decline in interest rates is not a recent event. I think that we have some good reasons to be alarmed. Let's examine more closely the signals given by different advanced indicators. The consumer confidence index has been on a path of growth for two months now: It increased by 4.4 percentage points from November to January. This increase in confidence is consistent with the consumer credit expansion that reached a yearly average growth of 20 percent. Let me remind readers that this expansion is considered by the central bank to be more than sufficient since the bank is targeting keeping the yearly consumer credit expansion at around 15 percent for the sake of its disinflation policy. However, firms are not as optimistic as consumers. The real sector confidence index lost 2.4 percentage points from November to December. The seasonally adjusted capacity use in the manufacturing sector, another advanced indicator, decreased in January from 73.6 percent to 73.1 percent compared to December. This decrease is also consistent with the decrease in real sector confidence. Let me also add that exports also seem to have lost their momentum; the seasonally adjusted growth rate of exports decreased by 2.8 percent from October to November, but imports increased slightly by 0.4 percent. So the signals of domestic demand are in opposite directions, and the signals on the foreign trade front are not encouraging. Certainly, we should at least wait for January's statistics before getting a clearer picture of the state of growth. That said, I think the available information summarized above is enough to allow me to express some reflections on an important consequence of low growth. Further loosening monetary policy would risk jeopardizing the 5 percent inflation target. If the Central Bank maintains its actual stance, the already existing signals of an upturn in unemployment would become more perceptible. This will increase, for sure, the political pressures on the central bank's management.