Cumhurbaşkanı seçimi

Nihayet cumhurbaşkanı seçiminin adayları kesinleşti. Sürpriz yok. Gerek bu köşede gerek katıldığım televizyon programlarında Ekmeleddin İhsanoğlu’nun üç koşula bağlı olarak kazanabileceğini savunageldim; 1) 10 Ağustos’ta CHP seçmeninin fazla fire vermeden sandığa gitmesi, 2) İhsanoğlu’nun Başbakan’ın ekonomi anlayışından ve dış politikasından tedirgin olan bağımsız AKP seçmeninin bir bölümünden oy alması, 3) İkinci turda HDP seçmeninin az da olsa bir bölümünden destek görmesi.

            CHP’nin ulusalcı kesimi İhsanoğlu’nun adaylığına imza vermeyerek tavrını netleştirdi. Belli ki açıktan olmasa bile alttan alta İhsanoğlu’na oy verilmemesi için çalışacaklar. İhsanoğlu ne radar az oy alırsa, dolayısyla Erdoğan ne kadar çok oy alırsa, muhtemel bir olağanüstü kurultayda Kılıçdaroğlu’nu devirme şanslarının o kadar yüksek olacağını düşünüyorlar. Bu elbette dar görüşlü siyasetten başka bir şey değil ama CHP’de işler ne yazık ki böyle yürüyor. Buna karşılık, CHP’nin sol kesim seçmeninin önemli bir bölümü ilk turda HDP’nin adayı Selahattin Demirtaş’a oy verebilir. Şimdilik CHP seçmeninin ne kadarının seçimi boykot edeceğini ne kadarının HDP adayına yöneleceğini kestirmek zor. CHP’li dostlarım İhsanoğlu Erdoğan’ın seçilmesinin Türkiye’yi hangi badirelere sürükleyeceğini iyi anlatabilirse, firenin minimize olacağını söylüyorlar. Umarım haklı çıkarlar.

            Öte yandan İhsanoğlu’nun AKP’nin tedirgin seçmenlerinden ne ölçüde oy alabileceğine dair herhangi bir anket sonucu ya da emare göremiyorum. Seçim kampanyası belli bir kıvama geldikten sonra yapılacak güvenilir seçim araştırmalarını beklemek gerekiyor. Buna karşılık 30 Martta MHP’ye oy veren 2 milyon kadar eski AKP’li seçmenin  bir bölümünün Erdoğan’a oy vermesi olası. Ne kadarının oy verebileceğini de kestirmek zor.

Diyarbakır’dan bakınca

            Geçen hafta sonu dostum Şahin Alpay ile Diyarbakır’daydık. Hemen hemen tüm görüşten siyasal parti ve sivil toplum kuruluşları temsilcileri ile görüşmeler yaptık. Kürdistan coğrafyasının siyasal, toplumsal ve kültürel açıdan ne  kadar karmaşık ve çoğulcu bir gerçekliğe sahip olduğunu görmek hem şaşırtıcı hem de sevindiriciydi. Diyarbakır izlenimlerimi ve yorumlarımı gelecek yazılarda paylaşmak istiyorum.

            Cumhurbaşkanlığı seçimine gelince...Hangi görüşten olursa olsun Kürt seçmenler İhsanoğlu’na sıcak bakmıyor. Halepçe katliamı konusunda, genel olarak Kürt sorunu konusunda tek söz etmemiş olmasını kınıyorlar. İhsanoğlu’nu Türk devletinin seçkin bir temsilcisi olarak algılıyorlar ve daha ziyade MHP’nin adayı gibi görüyorlar. Kaldı ki CHP’nin İhsanoğlu’na verdiği destek de Kürtleri ikna etmekten hayli uzak. Kılıçdaroğlu’nun kısa süre önce gerçekleştirdiği Diyarbakır toplantısı düş kırıklığı yaratmış. Özellikle anadilde eğitim talebine Kılıçdaroğlu’nun bu konuyu pedagoglarla görüşmek lazım şeklindeki tepkisine çok içerlemişler. Bölgede iyice yaygın hale gelen ifadeyle Kuzey Kürdistanda anadilde eğitim hakkı, AKP’liler dahil çok geniş bir taban tarafından çözümün “olmazsa olmaz” koşulu olarak görülüyor

Dahası, Türkiye genelinde AKP’li Kürt seçmenlere ilk turda Selahattin Demirtaş’a oy vermeleri çağrıları yapıldığını öğrendim. Selahattin Demirtaş’ın HDP’nin yüzde 6,5 çekirdek oyundan daha fazla oy alacağı anlaşılıyor. İkinci turda ise HDP ya boykot çağrısı yapacak ya da kseçmeni serbest bırakacak. Bu iki seçenekten hangisini tercih edeceği Erdoğan’ın Kürt hareketinin temel taleplerine ne karşılık vereceğine bağlı.

Yazımın başında belirtiğim üç koşul itibariyle ve eksik bilgiler ışığında şimdilik söylenebilecek olan Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olma ihtimalinin çok yüksek olduğu. Eğer CHP fazla fire verirse seçim birinci turda da bitebilir.   

Looking at the Kurdish issue from Diyarbakır

Last weekend I was in Diyarbakır with my friend and colleague Şahin Alpay. We were invited by Muhammed Akar, the president of the Olive Branch Peace Platform, a civil society association that encourages a pluralistic view, and by Selahaddin Eyyubi University, a recently established private foundation university. We met with representatives from almost all the political movements as well as with the civil society groups working on the Kurdish issue during our two days there. I must confess that I became aware of the fact that the political, social and cultural realties of the region are much more complicated than the simplistic view of considering the Kurdish issue essentially a settlement process between the Kurdistan Workers' Party (PKK) and the Justice and Development Party (AKP), or between Kurds and Turks. I will try to describe this complex reality and share my personal comments in the next few columns.

Let's start today with the current hot issue: the election of the president of the republic. It is no secret that I support Ekmeleddin İhsanoğlu, the joint candidate of the opposition. So, I was very curious to know how his candidacy is perceived in Diyarbakır. Well, the answer is, not very well. All my Kurdish interlocutors said they will not vote for Mr. İhsanoğlu, even in a second round.  I have been told that İhsanoğlu can only get the votes of Turkmen Alevi in the region. They particularly reproach İhsanoğlu for not condemning the Halepçe massacre while he was secretary-general of the Organization of Islamic Cooperation (OIC). He is perceived as an elite representative of the Turkish state and, moreover, as the candidate of the Nationalist Movement Party (MHP) rather than of the Republican People's Party (CHP).

On the other hand, the candidate of Peoples' Democratic Party (HDP), most likely to be Selahattin Demirtaş, has broad support; it is not limited to PKK sympathizers. Nonstop effort is being made to convince independent AKP voters to support the HDP candidate in the first round. The aim is obvious: to show Erdoğan the strength of the Kurdish cause and push him to take the demands of the Kurdish movement, like a general amnesty, education in the mother tongue and collective rights, more seriously. Preventing the election of Erdoğan in first round is the basic strategy in the region. I asked Abdullah Demirbaş, the previous mayor of Diyarbakır's Sur district, what the vote share of the HDP candidate might be and what voting behavior in the second round might look like. He answered that he does not expect more than 9 percent on Aug. 10 and that the HDP will either ask for a boycott of the ballot boxes or tell its electors they're free to vote how they wish in the second round. In these circumstances, I think that even If Mr. Erdoğan does not succeed in being elected in the first round, he will in the second.

As for the settlement process, one can see significant support for the cease-fire status. We have been told that in the last few months a regional power put great pressure on the PKK to break the cease-fire, but thanks to PKK leader Abdullah Öcalan's determination, a return to armed violence has been avoided. That said, beyond a non-fighting status, the way to reach a final solution to the Kurdish problem is far from clear. I was surprised to see how the goals and strategies differ according to various pro-Kurdish movements. Paradoxically, the PKK line asks for a “minimal program,” while other leftist, conservative or Islamic movements ask for a “maximal program.” During our meeting with the permanent members of the Democratic Society Congress (DTK), a kind of de facto parliament consisting of representatives of civil society associations and institutions close to the PKK, we were told that the recent legal framework announced by the AKP government is a very positive step but that the content is empty. It must fulfill three major basic measures: general amnesty -- including Öcalan -- the right to an education in the mother tongue and regional autonomy. I have to underline that this regional autonomy is not to be exclusively for “Northern Kurdistan” but a devolution embracing the entire country.

The right to an education in the mother tongue has become a red line for all Kurdish movements. Aside from this common demand, however, there are quite different views about the organization of collective rights and the institutional set up it requires. The Rights and Freedoms Party (Hak-Par), representing a coalition of old Kurdish socialist and democratic movements, Kurdistan Democratic Party (KDP), representing the historical conservative pro-Kurdish movement and which is close to Iraqi Kurdistan President Massoud Barzani's KDP, as well as some representatives of İslamist associations ask for a federal solution.

Saturday I will discuss the debate on suggested solutions for the medium and long term more comprehensively.