|
For today's column I hesitated between two issues: the promises
made in a booklet distributed Sunday during the Justice and Development Party
(AK Party) congress, which can be considered the party's new political reform
agenda, and the economic policies debate, the temperature of which has
continued to rise. I decided to opt for the most urgent issue, that is, the
economic policies debate, and to leave my comments on the new agenda for
Friday.
|
|
|
|
|
|
The answer to the question of “What should be right policy
mix?” which was discussed in my Sept. 24 column “Looking for the right policy
mix,” has become, indeed, a very critical issue about not only the future of
the current adjustment process but also the future of the consensus on the
economic regime put in place in the aftermath of the 2001 crisis and adopted
by the AK Party during its years in government.
When Zafer Çağlayan, the minister of economy, opened the
economic policy debate following the publication of the second quarter gross
domestic product (GDP) figures that confirmed the low growth of the economy,
I wrote in my column “Second quarter confirms worries about low growth”
(Sept. 10) that “there is a serious risk of abandoning the adjustment process
too early,” and I ended my article by saying that it would not be “easy to
decide for the great referee”.
I do not know if it was easy or not for the prime minister
to decide, but it seems that that he took a decision: He backs the fiscal
discipline but insists on the loosening of Turkey's monetary policy. Recep
Tayyip Erdoğan, coming from the business world like Deputy Prime Minister Ali
Babacan and like many other AK Party managers and supporters, believes in the
virtues of a balanced budget. Accumulation of debt frightens him. On every
occasion you can hear him relating gladly the pitiful situation in which
Greece and other southern European countries found themselves because of
long-lasting budget deficits that caused colossal mountains of debt.
Moreover, fiscal discipline is not just a moral attitude
but is a decisive piece in the economic stabilization of the Turkish economy
under AK Party rule. I fully agree with Mehmet Şimşek, the finance minister,
and with Durmuş Yılmaz, the previous governor of the central bank, who each
explained last Friday that decreasing budget deficits decreased both
inflation expectations and inflation itself, as well as real interest rates,
dramatically decreasing in turn interest expenditures. They restated that in
2002, more than 80 percent of tax revenue was allocated to interest payments,
while today this has decreased to around 15 percent. In this achievement, the
decisive role of fiscal discipline is obvious, but let me note that the
global crisis, nowadays called the “Great Recession,” pushed down further the
real interest rates of public debt and they currently remain at 1-2 percent.
The debt burden relief permitted the AK Party to increase public expenditures
without jeopardizing the budget balance so that an impressive improvement of
public services were made possible which, in turn, filled the ballot boxes
with AK Party votes.
So far, so good. Nevertheless, I have a caveat about the
fiscal policy. I support the continuation of fiscal discipline but I have two
objections. The first one is about the size of the deficit. The government
should not insist on the planned 1.5 percent deficit, which is related to 4
percent growth. For a lower growth, which seems to be the case today, a
higher deficit is desirable as long as the debt burden does not increase.
Concretely, this means that a 2.5 percent deficit is quite acceptable. My
second objection is about the quality of the fiscal policy. Limiting public
expenditures must be preferred rather than increasing indirect taxes, which
push inflation up and narrow the space for maneuvering by the central bank
for a controlled relaxing of monetary policy. Of course, it is much easier to
increase indirect taxes than to freeze expenditures, particularly when
elections are in sight.
Currently, the central bank faces increasing pressures
pushing it to loosen monetary policy. Erdoğan made clear that he wants to see
lower interest rates, backing Çağlayan in his battle for stepping on the gas
pedal. But the problem is that by law, the central bank conducts its monetary
policy independently to reach the inflation target, which is set together
with the government. This target is already set at 5 percent, and we are
still far from this level. Getting inflation down obliges the central bank to
avoid either an abrupt depreciation of the Turkish lira or a new boom in
domestic demand. To do this it has to keep the real interest rates low but
positive. This is exactly the case right now. Further attempts at loosening
can easily provoke adverse effects on inflation expectations, causing an
exchange rate shock, as well as increasing market interest rates. If the
disinflation process goes well in the coming months, I am sure the central
bank will envisage relaxing the interest rates.
But I am afraid that the show of strength engaged in by
Çağlayan with the central bank risks questioning the consensus on the current
economic regime based on the low inflation-low budget deficit. Çağlayan made
a dangerous step ahead in the debate by declaring that the central bank is a
bank of the country and thus if it insists on keeping its foot on the brake,
its independence should be discussed. I hope that the aim of Çağlayan is not
questioning the consensus on the economic regime but just the dosage of the
monetary policy.
|
|
Türkiye ekonomisinde büyüme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Türkiye ekonomisinde büyüme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
3 Ekim 2012 Çarşamba
Not much room to maneuver
12 Eylül 2012 Çarşamba
İniş tatlı sert
Merakla beklenen ikinci
çeyrek GSYH rakamları Pazartesi günü açıklandı. TÜİK Yıllık büyümeyi yüzde
2,9, birinci çeyrekten ikinci çeyreğe
büyümeyi de yüzde 1,8 olarak belirledi. Çeyrekten çeyreğe büyüme iyi ama ilk
çeyrekte ekonomi küçüldüğünden 6 aylık büyüme performansı yüzde 1,7, yıllık
olarak da yüzde 3,1. Nereden bakarsak bakalım büyümenin bu yıl yüzde 4’ün
altında kalma ihtimali oldukça yüksek.
Yakın
zamana kadar pek çok yerli ve yabancı tahminci 2012 için sert iniş öngörürken (yüzde
2 civarı büyüme), bir bölüm Türkiyeli iktisatçı da yumuşak inişin mümkün
olduğunu, büyümenin yüzde 4’ün üzerinde gerçekleşeceğini savunuyordu. Her ne
kadar yıl başında 2012’nin “zor bir yıl” ( 4 Ocak Radikal) olacağını,
Avrupa’daki kötü gidişe bağlı olarak büyümenin yüzde 4’ün altına inebileceğini
.belirtmiş olsam da, esasen yüzde 4-5 arası büyüme öngörerek ben de iyimser
cephede yer almıştım.
Vidaları
gevşetmek
İyimserler
cephesini erken bir tarihte terk ettim. 4 Nisan tarihli “iniş tatlı sert olabilir”
başlıklı yazımda “gidişatın yüzde 4’ün altında bir büyümeyi ima ettiğini” savunmuş
ve “büyüme yüzde 3 civarına gerilerse işsizlikte hissedilir bir yükseliş olacağını,
bunun da hükümeti vidaları gevşetmeye zorlayacağını” belirtmiştim. Şimdi bu
noktadayız. Ekonomi bakanı sayın Çağlayan’ın yüzde 3’lük büyümeye “sert fren”
ve “sıyırmakta olan balatalar” dan söz ederek tepki gösterdi. Maliye bakanı sayın
Şimşek ise topun kendine yönelmekte olduğunu kestirerek gardını aldı ve pek çok
ülkeye kıyasla büyüme düzeyimizin gayet tatminkar olduğunu savundu.
Böylelikle
sıcak bir kapışmanın işaret fişekleri atılmış oluyor. Önümüzdeki aylarda
ekonomide iki cephe arasında sert tartışmalar yaşanacak. Bir cephe para ve
maliye politikalarının gevşetilmesini ısrarla talep edecek. Bu cephede
hükümetin harcamacı kanadı ile iş dünyası yer alacak. Karşı cephe ise ekonomi
yönetiminin temellerin sağlam tutulmasını savunan kanadı ile onları destekleyen iktisatçılardan oluşacak. Şahsen
ikinci cepheye yakın durduğumu belirteyim.
Yolun
yarısındayız
Geçen
yılın ikinci yarısında başlayan düzeltme sürecini ancak yarılayabildik. Dört çeyrektir büyümeyi net
ihracat sürüklüyor. Mal ve hizmet ihracatı artarken ithalat aşağı yukarı yatay
seyrediyor. Bu olumlu gelişmeden en büyük pay iç talebe getirilen fren ile Türk
Lirası üzerindeki aşırı değer köpüğünün alınmış olması. Bu etkenlere ihracat
pazarlarımızı çeşitlendirme başarısını da eklemek gerekiyor. Sonuçta yüzde 10’u
aşan rekor düzeydeki cari açık ikinci çeyrekte yüzde 8,3’e geriledi. Bu iyi ama
yeterli değil. OECD’nin son raporunda Türkiye ekonomisinin sürdürebileceği
maksimum cari açık yüzde 6 olarak tahmin ediliyordu. Cari açığın önemli bir
bölümü borçla finanse edildiği sürece özel kesimin dış borcunun yükünün de artmaya
devam edeceği unutulmamalı. Bunun da bir sınırı var.
Ama
öte yandan iç talebin beklenenin üzerinde durgunlaştığı da bir gerçek. Özel yatırımların
ikinci çeyrekte yüzde 30’lara varan artışların ardından yüzde 8 azalmış olması
sürpriz değil. Ancak panikleyip kamu yatırımlarında gaza basmak hata olur. Özel
tüketimin bir yıl öncesine göre azda olsa (yüzde 0,5) gerilemesini ise kimse
beklemiyordu. Özellikle dayanıklı tüketim mallarında talebin aşırı gerilediği
iddia edilebilir. Bence kritik soru şu: Düzeltme sürecini zora sokmayacak
ölçüde sınırlı ve kontrol edilebilir bir canlanma faiz ve kredinin gevşetilmesi
ile mümkün olur mu? Yanıt hiç de kolay değil. Düşünmeye ve tartışmaya devam.
11 Temmuz 2012 Çarşamba
2. Çeyrek daha umut verici
Yılın 1. çeyreği itibariyle
büyümeyi değerlendiren geçen haftaki yazımda öncü göstergelerin 2. çeyrekte
daha iyi bir büyüme performansı vaat ettiğini belirtmiştim. Hafta başında açıklanan Mayıs sanayi endeksi
bu görüşü doğruladı. Dış ticaret miktar endeksleri ise daha karmaşık sinyaller
veriyor. Hatırlayalım, TÜİK 1. çeyrekte yılık büyümeyi yüzde 3,2, çeyrekten
çeyreğe mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış (MTEA) büyümeyi ise – 0,4
olarak belirlemişti. Son veriler ışığında 2. çeyrek değerlendirildiğinde
çeyrekten çeyreğe büyümenin pozitif çıkacağı anlaşılıyor.
İmalat sanayi üretim endeksi Nisana kıyasla Mayısta
(MTEA) yüzde 0,8 arttı. Alt kalemlerdeki gelişmelerden büyümenin talep yönüyle
ilgili ipuçları elde etmek mümkün. TÜİK alt kalem endekslerini mevsim
etkisinden arındırmadığından yıllık değişimlerin temposuna dayanmak zorundayız.
Rakama boğmamak için ayrıntılara girmiyorum. Son üç ayın yıllık değişimleri
özetle şunu söylüyorlar: Dayanıklı tüketim mallarındaki durgunluk devam ediyor.
Örneğin Betam Binek Otomobil üretiminin(MTEA)
Nisan ve Mayısta 1. çeyreğe kıyasla ortalama yüzde 8 civarında düştüğünü
tahmin ediyor. Otomotiv sektörü temsilcilerinin ÖTV indirim konusunda lobiye
başlamaları rastlantı değil. Buna
karşılık dayanıksız tüketim malı üretiminde, özellikle de sermaye malı
üretiminde belirgin bir canlanma var.
İç talepte canlanma
Bu manzara iç talebin 2. çeyrekte büyümeye hatırı sayılır
bir katkı yapacağını gösteriyor. Nisan ve Mayıs verileri net ihracatın da büyümeye
pozitif katkısının devam ettiğini söylüyor. 1. çeyrekte bu katkı 4,5 yüzde puan
gibi çok yüksek bir düzeydeydi. 2. çeyrekte katkının önemli ölçüde azalmasını
bekliyorum. Bu iyi haber değil. Umarım yanılırım. Mayısta dış ticaret miktar
endekslerinde bozulma görüldüğünün altını çizmek istiyorum.
2. çeyrekte ve yılın tümünde ne düzeyde bir büyüme
beklemeliyiz? Betam bugün yayınladığı Ekonomik Konjonktür notunda 1. çeyrekten
2. çeyreğe (MTEA) büyümeyi yüzde 0,6, yıllık büyümeyi de 2,3 tahmin ediyor. Yıllık
büyümenin yüzde 3,2’ye kıyasla düşük kalması baz etkisiyle ilgili. Geçen yıl
çeyreklik büyüme yüzde 1,3 olarak gerçekleşmişti. 1, çeyrekten 2.çeyreğe şahsen
yüzde 1’e daha yakın bir büyüme tahmin ediyordum. Betam’ın 0,6’lık tahmini
içerde epey tartışıldı. Sonuçta tahmin denklemlerinin matematik sonucunu olduğu
gibi yayınlamaya karar verdik. Tabi bu bir tahmin ve zaman zaman önemli
yanılmalarla karşılaşıyoruz. Kendi adıma konuşayım. Bana öyle geliyor ki, iç talepte
kısmi bir canlanma dış talepte ise durulma yaşanıyor. Bu böyle devam ederse hem
yıllık büyüme yüzde 3 civarında kalır hem de cari açıktaki iyileşme durur.
Hararetli tartışmalar
Böyle bir gelişme sert inişçileri boşa çıkartır ama
yumuşak iniş de olmaz. Hanidir dillendirdiğim tipik bir tatlı sert iniş gündemde.
Hem büyüme düşük kalır, hem de cari açıkta belirgin bir düzelme hevesimiz
kursağımızda kalır. Bir diğer sorun da işsizlik cephesinde kendini
gösterecektir. Düşük büyümenin istihdam üzerindeki etkisi tam olarak kendini
henüz göstermedi. Mart dönemi işgücü piyasası rakamları işsizlikte azalışın
durduğu sinyaline vermişti. Gelecek hafta Nisan dönemi rakamları
yayınlandığında düşük büyüme etkisinin biraz daha belirginleşmesini bekliyorum.
Hükümet ve kamuoyu düşük büyümenin sonuçlarını algıladıkça para ve maliye politikalarının
gevşetilmesi yönünde baskıların da artması çok muhtemel. Hararetli tartışmalara
hazır olalım.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)