Türkiye ekonomisinde büyüme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Türkiye ekonomisinde büyüme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

3 Ekim 2012 Çarşamba

Not much room to maneuver

For today's column I hesitated between two issues: the promises made in a booklet distributed Sunday during the Justice and Development Party (AK Party) congress, which can be considered the party's new political reform agenda, and the economic policies debate, the temperature of which has continued to rise. I decided to opt for the most urgent issue, that is, the economic policies debate, and to leave my comments on the new agenda for Friday.


The answer to the question of “What should be right policy mix?” which was discussed in my Sept. 24 column “Looking for the right policy mix,” has become, indeed, a very critical issue about not only the future of the current adjustment process but also the future of the consensus on the economic regime put in place in the aftermath of the 2001 crisis and adopted by the AK Party during its years in government.
When Zafer Çağlayan, the minister of economy, opened the economic policy debate following the publication of the second quarter gross domestic product (GDP) figures that confirmed the low growth of the economy, I wrote in my column “Second quarter confirms worries about low growth” (Sept. 10) that “there is a serious risk of abandoning the adjustment process too early,” and I ended my article by saying that it would not be “easy to decide for the great referee”.
I do not know if it was easy or not for the prime minister to decide, but it seems that that he took a decision: He backs the fiscal discipline but insists on the loosening of Turkey's monetary policy. Recep Tayyip Erdoğan, coming from the business world like Deputy Prime Minister Ali Babacan and like many other AK Party managers and supporters, believes in the virtues of a balanced budget. Accumulation of debt frightens him. On every occasion you can hear him relating gladly the pitiful situation in which Greece and other southern European countries found themselves because of long-lasting budget deficits that caused colossal mountains of debt.
Moreover, fiscal discipline is not just a moral attitude but is a decisive piece in the economic stabilization of the Turkish economy under AK Party rule. I fully agree with Mehmet Şimşek, the finance minister, and with Durmuş Yılmaz, the previous governor of the central bank, who each explained last Friday that decreasing budget deficits decreased both inflation expectations and inflation itself, as well as real interest rates, dramatically decreasing in turn interest expenditures. They restated that in 2002, more than 80 percent of tax revenue was allocated to interest payments, while today this has decreased to around 15 percent. In this achievement, the decisive role of fiscal discipline is obvious, but let me note that the global crisis, nowadays called the “Great Recession,” pushed down further the real interest rates of public debt and they currently remain at 1-2 percent. The debt burden relief permitted the AK Party to increase public expenditures without jeopardizing the budget balance so that an impressive improvement of public services were made possible which, in turn, filled the ballot boxes with AK Party votes.
So far, so good. Nevertheless, I have a caveat about the fiscal policy. I support the continuation of fiscal discipline but I have two objections. The first one is about the size of the deficit. The government should not insist on the planned 1.5 percent deficit, which is related to 4 percent growth. For a lower growth, which seems to be the case today, a higher deficit is desirable as long as the debt burden does not increase. Concretely, this means that a 2.5 percent deficit is quite acceptable. My second objection is about the quality of the fiscal policy. Limiting public expenditures must be preferred rather than increasing indirect taxes, which push inflation up and narrow the space for maneuvering by the central bank for a controlled relaxing of monetary policy. Of course, it is much easier to increase indirect taxes than to freeze expenditures, particularly when elections are in sight.
Currently, the central bank faces increasing pressures pushing it to loosen monetary policy. Erdoğan made clear that he wants to see lower interest rates, backing Çağlayan in his battle for stepping on the gas pedal. But the problem is that by law, the central bank conducts its monetary policy independently to reach the inflation target, which is set together with the government. This target is already set at 5 percent, and we are still far from this level. Getting inflation down obliges the central bank to avoid either an abrupt depreciation of the Turkish lira or a new boom in domestic demand. To do this it has to keep the real interest rates low but positive. This is exactly the case right now. Further attempts at loosening can easily provoke adverse effects on inflation expectations, causing an exchange rate shock, as well as increasing market interest rates. If the disinflation process goes well in the coming months, I am sure the central bank will envisage relaxing the interest rates.
But I am afraid that the show of strength engaged in by Çağlayan with the central bank risks questioning the consensus on the current economic regime based on the low inflation-low budget deficit. Çağlayan made a dangerous step ahead in the debate by declaring that the central bank is a bank of the country and thus if it insists on keeping its foot on the brake, its independence should be discussed. I hope that the aim of Çağlayan is not questioning the consensus on the economic regime but just the dosage of the monetary policy.

12 Eylül 2012 Çarşamba

İniş tatlı sert


Merakla beklenen ikinci çeyrek GSYH rakamları Pazartesi günü açıklandı. TÜİK Yıllık büyümeyi yüzde 2,9,  birinci çeyrekten ikinci çeyreğe büyümeyi de yüzde 1,8 olarak belirledi. Çeyrekten çeyreğe büyüme iyi ama ilk çeyrekte ekonomi küçüldüğünden 6 aylık büyüme performansı yüzde 1,7, yıllık olarak da yüzde 3,1. Nereden bakarsak bakalım büyümenin bu yıl yüzde 4’ün altında kalma ihtimali oldukça yüksek.

Yakın zamana kadar pek çok yerli ve yabancı tahminci 2012 için sert iniş öngörürken (yüzde 2 civarı büyüme), bir bölüm Türkiyeli iktisatçı da yumuşak inişin mümkün olduğunu, büyümenin yüzde 4’ün üzerinde gerçekleşeceğini savunuyordu. Her ne kadar yıl başında 2012’nin “zor bir yıl” ( 4 Ocak Radikal) olacağını, Avrupa’daki kötü gidişe bağlı olarak büyümenin yüzde 4’ün altına inebileceğini .belirtmiş olsam da, esasen yüzde 4-5 arası büyüme öngörerek ben de iyimser cephede yer almıştım.

Vidaları gevşetmek

İyimserler cephesini erken bir tarihte terk ettim. 4 Nisan tarihli “iniş tatlı sert olabilir” başlıklı yazımda “gidişatın yüzde 4’ün altında bir büyümeyi ima ettiğini” savunmuş ve “büyüme yüzde 3 civarına gerilerse işsizlikte hissedilir bir yükseliş olacağını, bunun da hükümeti vidaları gevşetmeye zorlayacağını” belirtmiştim. Şimdi bu noktadayız. Ekonomi bakanı sayın Çağlayan’ın yüzde 3’lük büyümeye “sert fren” ve “sıyırmakta olan balatalar” dan söz ederek tepki gösterdi. Maliye bakanı sayın Şimşek ise topun kendine yönelmekte olduğunu kestirerek gardını aldı ve pek çok ülkeye kıyasla büyüme düzeyimizin gayet tatminkar olduğunu savundu.

Böylelikle sıcak bir kapışmanın işaret fişekleri atılmış oluyor. Önümüzdeki aylarda ekonomide iki cephe arasında sert tartışmalar yaşanacak. Bir cephe para ve maliye politikalarının gevşetilmesini ısrarla talep edecek. Bu cephede hükümetin harcamacı kanadı ile iş dünyası yer alacak. Karşı cephe ise ekonomi yönetiminin temellerin sağlam tutulmasını savunan kanadı ile  onları destekleyen iktisatçılardan oluşacak. Şahsen ikinci cepheye yakın durduğumu belirteyim.

Yolun yarısındayız

Geçen yılın ikinci yarısında başlayan düzeltme sürecini ancak  yarılayabildik. Dört çeyrektir büyümeyi net ihracat sürüklüyor. Mal ve hizmet ihracatı artarken ithalat aşağı yukarı yatay seyrediyor. Bu olumlu gelişmeden en büyük pay iç talebe getirilen fren ile Türk Lirası üzerindeki aşırı değer köpüğünün alınmış olması. Bu etkenlere ihracat pazarlarımızı çeşitlendirme başarısını da eklemek gerekiyor. Sonuçta yüzde 10’u aşan rekor düzeydeki cari açık ikinci çeyrekte yüzde 8,3’e geriledi. Bu iyi ama yeterli değil. OECD’nin son raporunda Türkiye ekonomisinin sürdürebileceği maksimum cari açık yüzde 6 olarak tahmin ediliyordu. Cari açığın önemli bir bölümü borçla finanse edildiği sürece özel kesimin dış borcunun yükünün de artmaya devam edeceği unutulmamalı. Bunun da bir sınırı var.

Ama öte yandan iç talebin beklenenin üzerinde durgunlaştığı da bir gerçek. Özel yatırımların ikinci çeyrekte yüzde 30’lara varan artışların ardından yüzde 8 azalmış olması sürpriz değil. Ancak panikleyip kamu yatırımlarında gaza basmak hata olur. Özel tüketimin bir yıl öncesine göre azda olsa (yüzde 0,5) gerilemesini ise kimse beklemiyordu. Özellikle dayanıklı tüketim mallarında talebin aşırı gerilediği iddia edilebilir. Bence kritik soru şu: Düzeltme sürecini zora sokmayacak ölçüde sınırlı ve kontrol edilebilir bir canlanma faiz ve kredinin gevşetilmesi ile mümkün olur mu? Yanıt hiç de kolay değil. Düşünmeye ve tartışmaya devam.

11 Temmuz 2012 Çarşamba

2. Çeyrek daha umut verici


Yılın 1. çeyreği itibariyle büyümeyi değerlendiren geçen haftaki yazımda öncü göstergelerin 2. çeyrekte daha iyi bir büyüme performansı vaat ettiğini belirtmiştim.  Hafta başında açıklanan Mayıs sanayi endeksi bu görüşü doğruladı. Dış ticaret miktar endeksleri ise daha karmaşık sinyaller veriyor. Hatırlayalım, TÜİK 1. çeyrekte yılık büyümeyi yüzde 3,2, çeyrekten çeyreğe mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış (MTEA) büyümeyi ise – 0,4 olarak belirlemişti. Son veriler ışığında 2. çeyrek değerlendirildiğinde çeyrekten çeyreğe büyümenin pozitif çıkacağı anlaşılıyor.

            İmalat sanayi üretim endeksi Nisana kıyasla Mayısta (MTEA) yüzde 0,8 arttı. Alt kalemlerdeki gelişmelerden büyümenin talep yönüyle ilgili ipuçları elde etmek mümkün. TÜİK alt kalem endekslerini mevsim etkisinden arındırmadığından yıllık değişimlerin temposuna dayanmak zorundayız. Rakama boğmamak için ayrıntılara girmiyorum. Son üç ayın yıllık değişimleri özetle şunu söylüyorlar: Dayanıklı tüketim mallarındaki durgunluk devam ediyor. Örneğin Betam Binek Otomobil üretiminin(MTEA)  Nisan ve Mayısta 1. çeyreğe kıyasla ortalama yüzde 8 civarında düştüğünü tahmin ediyor. Otomotiv sektörü temsilcilerinin ÖTV indirim konusunda lobiye başlamaları rastlantı  değil. Buna karşılık dayanıksız tüketim malı üretiminde, özellikle de sermaye malı üretiminde belirgin bir canlanma var.

İç talepte canlanma

            Bu manzara iç talebin 2. çeyrekte büyümeye hatırı sayılır bir katkı yapacağını gösteriyor. Nisan ve Mayıs verileri net ihracatın da büyümeye pozitif katkısının devam ettiğini söylüyor. 1. çeyrekte bu katkı 4,5 yüzde puan gibi çok yüksek bir düzeydeydi. 2. çeyrekte katkının önemli ölçüde azalmasını bekliyorum. Bu iyi haber değil. Umarım yanılırım. Mayısta dış ticaret miktar endekslerinde bozulma görüldüğünün altını çizmek istiyorum.

            2. çeyrekte ve yılın tümünde ne düzeyde bir büyüme beklemeliyiz? Betam bugün yayınladığı Ekonomik Konjonktür notunda 1. çeyrekten 2. çeyreğe (MTEA) büyümeyi yüzde 0,6, yıllık büyümeyi de 2,3 tahmin ediyor. Yıllık büyümenin yüzde 3,2’ye kıyasla düşük kalması baz etkisiyle ilgili. Geçen yıl çeyreklik büyüme yüzde 1,3 olarak gerçekleşmişti. 1, çeyrekten 2.çeyreğe şahsen yüzde 1’e daha yakın bir büyüme tahmin ediyordum. Betam’ın 0,6’lık tahmini içerde epey tartışıldı. Sonuçta tahmin denklemlerinin matematik sonucunu olduğu gibi yayınlamaya karar verdik. Tabi bu bir tahmin ve zaman zaman önemli yanılmalarla karşılaşıyoruz. Kendi adıma konuşayım. Bana öyle geliyor ki, iç talepte kısmi bir canlanma dış talepte ise durulma yaşanıyor. Bu böyle devam ederse hem yıllık büyüme yüzde 3 civarında kalır hem de cari açıktaki iyileşme durur.

Hararetli tartışmalar

            Böyle bir gelişme sert inişçileri boşa çıkartır ama yumuşak iniş de olmaz. Hanidir dillendirdiğim tipik bir tatlı sert iniş gündemde. Hem büyüme düşük kalır, hem de cari açıkta belirgin bir düzelme hevesimiz kursağımızda kalır. Bir diğer sorun da işsizlik cephesinde kendini gösterecektir. Düşük büyümenin istihdam üzerindeki etkisi tam olarak kendini henüz göstermedi. Mart dönemi işgücü piyasası rakamları işsizlikte azalışın durduğu sinyaline vermişti. Gelecek hafta Nisan dönemi rakamları yayınlandığında düşük büyüme etkisinin biraz daha belirginleşmesini bekliyorum.

            Hükümet ve kamuoyu düşük büyümenin sonuçlarını  algıladıkça para ve maliye politikalarının gevşetilmesi yönünde baskıların da artması çok muhtemel. Hararetli tartışmalara hazır olalım.