9 Ekim 2013 Çarşamba

IMF'nin ocağına düşer miyiz?

IMF'den "kurtulduk" diye biraz erken mi seviniyoruz?
IMF, 4. madde gereği rutin değerlendirmesini geçen ay sonu yaptı, önerdiği reçeteyi de geçen hafta yayımladı. Temel sorun olan büyüme ile ilgili teşhis hepimizin malumu: İç talebe dayalı büyüme cari açığı ve enflasyonu attırmaktadır, dolayısıyla sürdürülebilir değildir. FED’in para politikasını sıkılaştırmasına paralel olarak uluslararası likidite daraldığında Türkiye ekonomisi de ciddi daralma riskiyle karşı karşıya kalır. Türkiye ekonomisinin yüzde 4-5’lik büyüme patikasına oturabilmesi için mevcut ekonomi politikalarında önemli değişiklikler gerekmektedir. 

Negatif reel faiz 
Buna karşılık reçete ağır. Ama merak etmeyin IMF’ye halen muhtaç değiliz, dolayısıyla da reçeteye uymak zorunda değiliz. Ancak soru şu: Uymazsak ve de IMF haklı ise yarın öbür gün IMF’nin ocağına düşer miyiz? Sorunun yanıtı kolay değil. IMF ne buyuruyor bir bakalım. IMF, TCMB’nin para politikasından hoşnut değil. Eleştirinin odak noktası reel faiz. Halen yüzde 4,50 olan politika faizi enflasyon hedefinin (yüzde 5) biraz, yüzde 7-8 aralığındaki güncel enflasyonun ise bir hayli altında. Yani reel faiz negatif. Bu durumda enflasyonu aşağıya çekmek olanaksız. Faiz yükseltilmeli. Dahası IMF’nin ‘çok hedefli’ para politikasına dair kuşkuları var. Açıkça belirtmese de belirli bir reel kur hedefinin takip edilmesini doğru bulmuyor. 

Öte yandan IMF, maliye politikasını yeterince sıkı bulmuyor. Bir defalık gelir artışlarının gelirleri yüksek tuttuğunu, bu sayede 2013 bütçe açığı hedefinde sorun olmadığını ancak harcama kısmında yüksek artışların sağlıklı olmadığını ve gelecekte sorun yaratacağını söylüyor. Önerisi ise gelirler yüksekken harcamaları kısarak daha yüksek faiz dışı fazla verilmesi. IMF açısından maliye politikasını sıkılaştırmanın bir diğer erdemi de kamu tasarrufunu arttırarak iç tasarruf açığının azaltılmasına katkı yapması. 

Büyümeyi düşürün 
IMF sürdürülemez olduğunu düşündüğü mevcut para ve maliye politikalarıyla Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 3,8, gelecek yıl da yüzde 3,5 büyüyeceğini tahmin ediyor. Buna karşılık önerdiği gibi para ve maliye politikaları sıklaştırılırsa büyüme ne olur? IMF söylemiyor ama ne olacağı belli. Orta vadede -önümüzdeki bir iki yıl- büyüme yüzde 3’ün de altına düşer. IMF’nin beklentisi, daha sonra daha düşük enflasyon ve cari açık ile Türkiye ekonomisinin potansiyel büyüme patikasına kalıcı biçimde oturması. Tabii vergi tabanını genişletecek, işgücü piyasasını esnekleştirecek, mal piyasalarında rekabeti yoğunlaştıracak ve işgücünün uzun dönemde verimliliğini arttıracak yapısal reformların yapılması koşuluyla. 
Yapısal reformlar konusunda IMF haklı ama bu ayrı bir konu. Tartışılması gereken, önerilen kemer sıkmanın gerekli olup olmadığı, eğer gerekliyse siyaseten mümkün olup olmadığı. Harcamaların kontrol altına alınarak kamu tasarruflarının arttırılması eleştirisine katılıyorum. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de bu görüşü desteklediği basında yer aldı. Seçimler yılı olan 2014’te Ak Parti Hükümeti bunu yaparsa bize de helal olsun demek düşer. Para politikasına gelince. TCMB negatif reel faizin geçici olduğunu, enflasyonun yüzde 7’nin altına düşeceğini hesaplıyor. Bu durumda fiilen uyguladığı yüzde 7 civarındaki faizin yeterince yüksek olduğunu düşünüyor. Bu sayede TL’nin aşırı değerlenmesinin de önünü kesmiş oluyor. Umarım haklı çıkar. IMF bu aşırı değerlenme riski ve özel tasarrufların nasıl arttırılabileceği konusunda bir şey söylemiyor. Anladığım kadarıyla “Bir süre için yüzde 3’ün de altında büyümeye razı olup temel dengesizliklerinizi düzeltin, sonra yolunuz açık olur” diyor. Haklı olabilir ama bu reçetenin siyaseten uygulanması olanaksız.

8 Ekim 2013 Salı

Economic growth in the long-term

As a guest of the Turkish Industrialists and Businessmen’s Association (TÜSİAD) and a prominent specialist on economic growth theory, Professor Robert J. Gordon from Northwestern University gave a remarkable conference last Saturday at Kadir Has University.
Former Turkish Economy Minister and former Word Bank Vice President Kemal Derviş, who led the important economic reforms implemented after the crisis of 2001, made interesting comments on Turkish economic growth problems. This is, for sure, an occasion to revisit the issue of long-term economic growth.
Professor Robert J. Gordon
Professor Gordon recently published a hotly debated article in which he asks if economic growth in the US is over (“Is U.S. Economic Growth Over? Faltering Innovation Confronts the Six Headwinds”). The paper suggests that the rapid progress made over the past 250 years could well turn out to be a unique episode in human history. Income per capita growth that was nearly stagnant accelerated in the 18th-century UK thanks to the First Industrial Revolution, which was essentially based on a revolution in production processes and transportation brought about by the advent of steam energy and mechanization.
This first revolution was followed by a second in the latter half of the 19th century, led by the US. This Second Industrial Revolution was based on electricity and the internal combustion engine, to mention the two major innovations. Most of the durable consumption goods we continue to use nowadays were created in the 20th century in the US and then spread throughout the world. These new goods not only tremendously improved human welfare but had the decisive side effects of pushing capital accumulation, employment and productivity gains up through many channels. Gordon pointed out how, for example, the participation of women in working life jumped thanks to the availability of household goods.
From 1891 to 2007 yearly average per capita income growth was 2 percent in the U.S. Until the 1970s this growth exceeded 2 percent and was based mostly on rising labor productivity. After 2007, productivity continued to increase but at a slower pace, while working hours started to decrease, canceling out some of the productivity increases. In the coming decades structural trends, Gordon’s headwinds, will further compensate productivity gains, which he says are already faltering. Gordon listed his headwinds and gave estimates on how much each will undermine the long-term trend of 2 percent growth in per capita income.
Four of those headwinds are demography, education, inequality and debt. The population is aging and the rising participation of women in the workforce hit its peak at 58 percent (in the US) in 2000 and then began to decline. These two factors will cancel out the contribution of employment to economic growth in the future. Educational attainment, which has increased greatly in the past, will also peak in the future. Income inequality is dangerously increasing. According to Gordon, during the last decade individuals at the bottom level of income distribution got next to nothing from productivity gains, while individuals at the top took more than half of the added income. Last but not least, disposable income has been growing more slowly than debts for years, increasing the debt burden on households. This burden also has its proper limitations.
For each of these headwinds Gordon subtracts a few fractions of a percent from the long-term average of 2 percent per capita income growth. He comes to the conclusion that average growth will fall under 1 percent in the coming decades before hitting zero in the 2050s in the US. This is certainly bad news for the US, which sets the limits of the world’s technological frontier. If humanity is unable to realize a new technological revolution, this frontier will cease its outward movement. Countries like Turkey, however, that remain far behind in technology, may still hope to catch up at, of course, various speeds.
Derviş, after explaining that he isn’t as pessimistic as Gordon regarding the difficulty of pushing the frontier forward, focused on our basic problem: How fast can Turkey close in on this frontier? In other words, what could our growth rate be in the future? We already know the answers: We have to increase our domestic savings and realize productivity-enhancing reforms. But the core of the problem is that we, Derviş included, don’t know how to do it.

5 Ekim 2013 Cumartesi

Economic agenda of president of republic

The already crowded Turkish political agenda is about to generate a new problem: What will be the political future of Abdullah Gül, the president of the Turkish Republic, once his mandate is over in July 2014? The answer to this question is not straightforward at all since it has become clear that Mr. Gül will not retire from political life.
President Gül not ready to retire
Indeed, he made it clear, in his much-remarked about speech during the traditional opening ceremony of Parliament on Oct. 1, that he “will continue to be at the service of the people.” Furthermore, Mr. Gül made important statements regarding domestic and foreign policy as well as economic issues, taking care to maintain his objectivity, even to present his criticism of some hot issues like the Gezi Park protest or Turkey's Syrian policy. I was particularly impressed by his assessments of economic problems, all the more since they are completely in line with my own views that I try to defend in this column. Admittedly, Mr. Gül has decided to be part of the decision-making process in the future, in one way or another.
Before launching into some thoughts about the political future of Mr. Gül, I would like to reiterate what he said about the state of the Turkish economy and briefly make some comments. Let me quote the passage of the speech relating to the main economic challenges that the Turkish economy is facing: “This global economic climate may make it difficult for countries like Turkey who have low domestic savings levels to access the resources needed to finance growth. … A solution to the chronic low domestic savings problem became a priority. Our domestic savings ratio [as a proportion of the gross domestic product (GDP)], which was around 23 percent in the 1990s, started to fall in the following years but despite the measures that were taken, the ratio could only be increased to 15 percent recently. This low savings ratio constitutes one of the major obstacles to our efforts aiming for a sustainable growth performance. Hence, while on the one hand we have to increase the share of domestic savings in the financing of growth, on the other, we must absolutely increase the contribution of total factor productivity to growth. As I have always pointed out, the structural reforms that must be implemented in this respect are crucial in order to avoid our country falling into the middle-income trap.”
I do not know how many times I have argued the same thing in my columns here. I recently wrote two articles about the quality of growth and domestic savings that were pointing out the necessity of increasing the domestic savings ratio as well as overall productivity if we want to avoid the middle-income trap. President Gül did not detail the policies to be followed in order to overcome the main economic problems. He contented himself to underlining the importance of quality education when productivity increases are considered under the conditions of global competitiveness. He also ruthlessly reminded everyone that Turkey is placed at the bottom of Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) countries regarding the quality of its education. Thus, Mr. Gül did not choose an optimistic discourse. He did not make any reference to the unrealistic 2023 goals that constitute one of the preferred topics of Justice and Development Party (AK Party) ministers. He was realistic and, at the same time, he wanted, I think, to prove that he is mastering the problems of the Turkish economy.
Now, let's come back to the difficult question: What role will Mr. Gül play in Turkish politics? The answer depends on many factors. Mr. Recep Tayyip Erdoğan, the prime minister, has confined himself in a way that will lead him inevitably to the presidency since it is now almost impossible to renounce the “three-term rule” which prevents deputies from being elected for the fourth mandate. The possibility of Mr. Erdoğan becoming prime minister for the fourth time is closed. But at the same time, the AK Party was not successful in changing the constitutional articles pertaining to the prerogatives of the president of the republic. Once moved to the Çankaya presidential palace, Mr. Erdoğan will no longer be a member of the AK Party and will have limited executive powers. Mr. Turgut Özal and Mr. Süleyman Demirel already experienced this ambiguous situation when they were elected as president. One can say that Mr. Erdoğan will have the advantage of being elected by direct popular vote, and will hence be more powerful. But this may not be enough to control the AK Party and be the head of the executive power, particularly should Mr. Gül decide to be the leader of the AK Party and, later, the prime minister.

2 Ekim 2013 Çarşamba

Tartışmaya devam

Bugün de seçim sistemi reformunu tartışmaya devam etmek istiyorum. Ekonomide acilen ele alınması gereken bir konu yok şimdilik. Dün yayımlanan yazımda genel bir değerlendirme yapmıştım. Bugün Ak Parti tarafından tartışmaya açılan iki alternatif sistemin daha ayrıntılı bir karşılaştırmasını yapmak istiyorum. Bu arada dün akşam konuştuğum bir Ak Parti yöneticisinden dünkü yazımda sorduğum kritik sorunun da yanıtını aldım. Dar bölge alternatifinin (her seçim çevresinde tek milletvekili) anglosakson sisteminde olduğu gibi tek turlu düşünüldüğünü, dahası Başbakan’ın tercih ettiği reform alternatifinin de bu sistem olduğunu öğrendim. Bu arada Ak Parti’nin seçim sistemini şu veya bu şekilde değiştirmeye kararlı olduğunun da yetkili bir ağızdan teyidini almış oldum. Dolayısıyla dar bölge alternatifini de kapsamlı bir şekilde tartışmamız gerekiyor.

Yüzde 5 baraj riskli
Dünkü yazımda yüzde 5 baraj + daraltılmış bölge şeklinde özetlenebilecek sistemin yol açacağı siyasal sonuçları genel hatlarıyla özetlemiştim. Bu sistemde BDP yüzde 5 barajını aştığı sürece hak ettiği temsili elde eder. Yüzde 5’lik barajı 2014 ya da 2015’te yapılacak genel seçimde aşacağı kesin gibi. Ancak daha sonraki seçimlerde az bir farkla barajın altında kalırsa büyük sorun çıkar. Çünkü BDP Doğu ve Güneydoğu’da yine birçok milletvekili kazanacaktır. Dolayısıyla Ak Parti barajı sıfırlamak istemiyorsa, -ki benim önerim buydu-, hiç olmazsa yüzde 3’e çekmeyi göze almalıdır. Ak Parti, Saadet Partisi ile Demokrat Parti’ye can suyu vermek istemiyor. Bir kısım Ak Parti seçmeni düşük barajda bu partilere yönelebilir. Bunu anlıyorum. Ancak bu tehdit yüzde 5 baraj ile de mevcut. İlerde bu partiler şu veya bu nedenle güçlenebilirler.

BDP’nin bu sisteme temelden itiraz edeceğini sanmıyorum. İstanbul ve Mersin’de milletvekili çıkaramayabilir. Mersin Milletvekili Ertuğrul Kürkçü’nün “BDP bir bölgeye hapsedilmek isteniyor” tepkisi manidardı. Ben bunda temel bir sakınca görmüyorum. Önemli olan BDP’ye Doğu ve Güneydoğu’da hakkıyla kazandığı milletvekillerinin verilmesidir. BDP isterse sol ile ittifak yaparak İstanbul’da güçlü olduğu daraltılmış seçim çevrelerinde bağımsız adaylar gösterebilir. Tabii bu yöntem ülke genelinde oy oranının bir miktar azalarak yüzde 5 barajının altında kalma riskini gündeme getirebilir. Bu bakımdan da barajın yüzde 3’e çekilmesi iyi olur.

Referandum çoğunluğu
Dünkü Radikal’de Tarhan Erdem seçim çevrelerinin 5 milletvekili ile sınırlandırılmasını eleştirdi. Sınırın 14 milletvekiline kadar çıkabileceğini savunuyor. Ben 6 sınırını önermiştim. Daha fazlasının milletvekili seçmen bağının güçlenmesine hizmet etmeyeceğini düşünüyorum. Bu sınır meselesi önemli çünkü bölgeler ne kadar daraltılırsa Ak Parti’nin de egemen parti olarak referandum çoğunluğunu (330 üzeri) sağlama olasılığı o kadar artıyor. Diğer bir deyişle Ak Parti, referandum çoğunluğunu daha düşük oy oranlarında elde edebiliyor. Sanırım bu durum çok tartışılacak. Şahsen bir koşulla referandum çoğunluğu çıtasının aşağıya çekilmesine karşı değilim: Anayasa referandumunda hem katılım hem de kabul için nitelikli çoğunluk aranması şartıyla. Örneğin, katılım oranı en az yüzde 60, kabul oranı da yine en az yüzde 60 olabilir. Bir yandan yeni anayasa yapımının kolaylaşmasını istiyorum ama diğer yandan da Ak Parti’nin damgasını taşıyacak bir anayasanın yüzde 50 + 1 oyla kabul edilmesini hem yanlış hem de tehlikeli buluyorum.
Türkiye milletvekilliği Ak Parti’nin önerileri arasında yok. Oysa bu iyi bir fikirdi. Benim önerim milletvekili sayısını 600’e çıkarmak, 50 ekstra milletvekilini de ülke genelinde barajsız tam nispi usulle seçmekti. Bu yöntem küçük partilerin de bir ölçüde temsilini sağlayacaktı. Ak Parti, Türkiye milletvekilliğini yeniden düşünmelidir.

İki turlu dar bölgeye evet
Sıfır barajlı tek turlu dar bölge sistemine gelince.. Bu, radikal bir seçim sistemi değişikliği olur ve Türkiye siyasetinde önemli sonuçlar doğurur. Ak Parti’nin açık ara birinci parti olmaya devam etmesi durumunda BDP bölgesel oy yoğunlaşması sayesinde yine 35 civarında milletvekilliği kazanır. Ama MHP grup bile kuramaz. CHP ise önemli ölçüde milletvekili kaybedebilir ve kıyılara hapsolur. Böyle bir siyasal tabloyu Türkiye’nin mevcut koşullarının hazmedebileceğini sanmıyorum. Buna karşılık dar bölge sistemi iki turlu olarak tasarlanırsa çok iyi olur ve desteklerim. Çünkü bu sitemde ikinci turda çeşitli siyasal ittifaklar mümkün olur, daha çoğulcu bir parti yapısı ortaya çıkar. Milletvekilleri merkeze karşı güçlenir ve seçmen tarafından daha kolay takip edilir hale gelirler. Liderlik sultası son bulur. Ak Parti merak etmesin, yüzde 40 civarındaki oy oranlarında bile yine tek başına iktidar olur, hatta referandum çoğunluğunu dahi yakalayabilir.

� ` t �& ��& kit-tap-highlight-color: rgba(0, 0, 0, 0);">
BDP’nin bu sisteme temelden itiraz edeceğini sanmıyorum. İstanbul ve Mersin’de milletvekili çıkaramayabilir. Mersin Milletvekili Ertuğrul Kürkçü’nün “BDP bir bölgeye hapsedilmek isteniyor” tepkisi manidardı. Ben bunda temel bir sakınca görmüyorum. Önemli olan BDP’ye Doğu ve Güneydoğu’da hakkıyla kazandığı milletvekillerinin verilmesidir. BDP isterse sol ile ittifak yaparak İstanbul’da güçlü olduğu daraltılmış seçim çevrelerinde bağımsız adaylar gösterebilir. Tabii bu yöntem ülke genelinde oy oranının bir miktar azalarak yüzde 5 barajının altında kalma riskini gündeme getirebilir. Bu bakımdan da barajın yüzde 3’e çekilmesi iyi olur. 

Referandum çoğunluğu 
Dünkü Radikal’de Tarhan Erdem seçim çevrelerinin 5 milletvekili ile sınırlandırılmasını eleştirdi. Sınırın 14 milletvekiline kadar çıkabileceğini savunuyor. Ben 6 sınırını önermiştim. Daha fazlasının milletvekili seçmen bağının güçlenmesine hizmet etmeyeceğini düşünüyorum. Bu sınır meselesi önemli çünkü bölgeler ne kadar daraltılırsa Ak Parti’nin de egemen parti olarak referandum çoğunluğunu (330 üzeri) sağlama olasılığı o kadar artıyor. Diğer bir deyişle Ak Parti, referandum çoğunluğunu daha düşük oy oranlarında elde edebiliyor. Sanırım bu durum çok tartışılacak. Şahsen bir koşulla referandum çoğunluğu çıtasının aşağıya çekilmesine karşı değilim: Anayasa referandumunda hem katılım hem de kabul için nitelikli çoğunluk aranması şartıyla. Örneğin, katılım oranı en az yüzde 60, kabul oranı da yine en az yüzde 60 olabilir. Bir yandan yeni anayasa yapımının kolaylaşmasını istiyorum ama diğer yandan da Ak Parti’nin damgasını taşıyacak bir anayasanın yüzde 50 + 1 oyla kabul edilmesini hem yanlış hem de tehlikeli buluyorum. 
Türkiye milletvekilliği Ak Parti’nin önerileri arasında yok. Oysa bu iyi bir fikirdi. Benim önerim milletvekili sayısını 600’e çıkarmak, 50 ekstra milletvekilini de ülke genelinde barajsız tam nispi usulle seçmekti. Bu yöntem küçük partilerin de bir ölçüde temsilini sağlayacaktı. Ak Parti, Türkiye milletvekilliğini yeniden düşünmelidir. 

İki turlu dar bölgeye evet 
Sıfır barajlı tek turlu dar bölge sistemine gelince.. Bu, radikal bir seçim sistemi değişikliği olur ve Türkiye siyasetinde önemli sonuçlar doğurur. Ak Parti’nin açık ara birinci parti olmaya devam etmesi durumunda BDP bölgesel oy yoğunlaşması sayesinde yine 35 civarında milletvekilliği kazanır. Ama MHP grup bile kuramaz. CHP ise önemli ölçüde milletvekili kaybedebilir ve kıyılara hapsolur. Böyle bir siyasal tabloyu Türkiye’nin mevcut koşullarının hazmedebileceğini sanmıyorum. Buna karşılık dar bölge sistemi iki turlu olarak tasarlanırsa çok iyi olur ve desteklerim. Çünkü bu sitemde ikinci turda çeşitli siyasal ittifaklar mümkün olur, daha çoğulcu bir parti yapısı ortaya çıkar. Milletvekilleri merkeze karşı güçlenir ve seçmen tarafından daha kolay takip edilir hale gelirler. Liderlik sultası son bulur. Ak Parti merak etmesin, yüzde 40 civarındaki oy oranlarında bile yine tek başına iktidar olur, hatta referandum çoğunluğunu dahi yakalayabilir.

1 Ekim 2013 Salı

Seçim sisteminde reform

Seçim sisteminde iki reform alternatifi gündemde
Godot’yu bekler gibi beklediğimiz demokratikleşme paketi nihayet açıklandı. Paketin yetersizliği çok tartışılacak. Ama paket bir konuda, 12 Eylül’den miras kalan adaletsiz, sorunlu seçim sistemini değiştirme fırsatını gündeme getirdiği için takdire şayan. Geçen 15 yılda mevcut seçim sistemini reforma tabi tutmak için 5 rapor, pek çok makale yazmış, medyada sayısız tartışmaya katılmış benim gibi biri için atılan adım sevindirici. En son ocak ayında Betam’dan ‘Türkiye için yeni seçim önerisi’ başlıklı bir rapor yayımladım. Bu raporda seçim çevrelerinin en fazla 6 milletvekili çıkaracak şekilde daraltılmasını, buna karşılık barajın sıfırlanmasını savundum. Ayrıca 550’ye ek olarak 50 milletvekilinin Türkiye genelinde barajsız tam nispi usulle seçilmesini önerdim. Bu seçim sistemi benim için ideal olmasa da Kürt partisinin (şimdilik BDP) temsil sorununu çözecek, aynı zamanda da AK Parti tarafından kabul edilebilir, dolayısıyla siyaseten ‘yapılabilir’ bir reformu temsil ediyordu. Demokratikleşme paketinden iki alternatifli öneri çıktı. Mevcut sistemle devam alternatifini elbette kaale almıyorum. 
Başbakan’ın bunu neden gündeme getirdiğini de anlamış değilim. Sanırım BDP’nin seçim sistemi reformuna desteğini almak ve CHP’yi köşeye sıkıştırmak için yaptı. Birinci reform alternatifinde baraj yüzde 5’e düşürülüyor, buna karşılık seçim çevreleri en fazla 5 milletvekili ile sınırlandırılıyor. Bu, sistem önerime oldukça yakın duruyor. Ancak kimi sakıncaları göz ardı edilemez.

BDP’de temsil sorunu Önce bardağın dolu tarafına bakalım. BDP son iki seçimde bağımsız adaylar aracılığı ile yüzde 6’nın üzerinde oy aldı. Anketler yine yüzde 6’nın üzerinde oya sahip olduğunu söylüyor. Dolayısıyla ‘Barış Süreci’nin en kritik üç unsurundan birini (diğer ikisi anadilde eğitim ve terör yasası) çözüme kavuşturuyor. Yaptığım simülasyon BDP’nin yeni sistemde rahatlıkla 30’un üzerinde milletvekili çıkarabileceğini gösteriyor. Ayrıca çok geniş seçim çevrelerinde adayın kıymeti harbiyesi yoktu. Partilere oy veriyorduk. Oysa şimdi ister AK Parti’nin adayları olsun, ister CHP’nin adayları, büyük şehirlerin seçim çevrelerinden bir parti en fazla 1-3 milletvekili çıkarabileceğinden adaylara odaklanabileceğiz. Partiler de adaylarını daha dikkatli seçecekler.
Bardağın boş tarafı ise bir hayli kalabalık. Bir kere barajın yüzde 5’e düşürülmesi yarın öbür gün başımıza büyük sorunlar açabilir. Bugünkü sistemin bir numaralı adaletsizliği bir partinin hatırı sayılır miktardaki seçim çevresinde birinci ya da ikinci parti gelerek 35 civarında milletvekili kazanmasına rağmen yüzde 10 barajı nedeniyle bu milletvekillerinin elinden alınarak başta AK Parti olmak üzere diğer partilere verilmesi sorunuydu, tıpkı Kasım 2002 seçimlerinde olduğu gibi. Gelecek seçimde olmasa bile daha sonraki seçimlerde Kürt partisinin oy oranı yüzde 4,9’da kalırsa ne olacak? Olmaz demeyin, geçen pazar Almanya’da oldu. Sorun şu ki, bu oy oranında da Kürt partisi Doğu ve Güneydoğu’nun seçim çevrelerinin pek çoğunda bir ya da ikinci parti olmaya devam edecek. O zaman ne olacak? “Pardon, Meclis’e giremezsiniz” mi diyeceksiniz? Bu bakımdan barajın tümden kaldırılması çok daha mantıklı olurdu. Ayrıca ülke barajı Kürt oyları açısından oldukça yüksek kaldığından Güneydoğu’da BDP ve AK Parti’ye rakip partilerin güçlenmesi önünde engel oluşturacaktır. Bu siyaseten ‘iyi’ olabilir ama temsilde adalet açısından ‘kötü’. Bu engel elbette Saadet ve Demokrat Parti gibi küçük partiler için de geçerli. Bu partiler de az sayıda olsa bile baraj sıfırlandığında daraltılmış bölgelerden milletvekili çıkarabilirlerdi. AK Parti bunu istemiyor.
Yüzde 5 barajlı daraltılmış bölgeli seçim sisteminin önemli bir özelliği, AK Parti’ye (birinci parti olduğundan) yüzde 45-46 oy oranında referandum çoğunluğunu sağlaması. Hatırlanacağı gibi Haziran 2011 seçimlerinde yüzde 50’ye yakın oy almasına rağmen AK Parti 326 milletvekilinde kalmıştı. Daraltılmış bölgeler sayesinde yüzde 45-46 oyla 330’u aşması garanti görünüyor. Bunu büyük ölçüde MHP’nin kaybettiği sandalyelerden sağlıyor. Önerilen sistem, MHP’nin milletvekili sayısında dramatik düşüşe neden olurken CHP’yi mevcut oy oranında (yüzde 26) pek fazla etkilemiyor. Birkaç milletvekili kaybediyor. Eğer CHP oy oranını arttırırsa o da yeni sistemden kârlı çıkar. Bu sistemin milletvekili paylaşımına etkileri konusunda bir fikir vermesi için aşağıdaki tabloyu hazırladım. Oy dağlımını büyük ölçüde Haziran 2011 seçimlerine yakın alıyorum. Ancak AKP’nin oranını yüzde 45’e çekiyorum. SP ile DP’nin yüzde 5 barajını geçemediklerini varsayıyorum.
Tablodaki milletvekili sayılarını, 6 milletvekili sınırlamasına göre hazırlamış olduğum simülasyon modelinin sonuçlarını 5 milletvekili sınırlamasına kabaca uyarlayarak buldum. Elbette hata payı söz konusu. Ancak bu hata payının AK Parti için bile 3-5 milletvekili ile sınırlı olduğunu tahmin ediyorum. AK Parti’nin önerdiği ikinci seçim sistemi alternatifine gelince... Seçim çevrelerinin tek milletvekili ile sınırlandırılması (dar bölge) oldukça radikal bir reform olur. Ancak AK Parti, Birleşik Krallık’ta olduğu gibi tek turlu çoğunluk sistemini mi yoksa Fransa’da olduğu gibi iki turlu sistemi mi öneriyor, belli değil. Dar bölge sisteminin bu iki farklı versiyonu partiler sistemi açısından, siyasal istikrar ve siyasal ittifaklar açısından çok farklı sonuçlar doğurur. Bu alternatifi tartışmadan önce AK Parti’nin tur sayısını açıklığa kavuşturması gerekiyor. Ancak şunu belirteyim: Sıfır barajlı, iki turlu dar bölge sistemini yüzde 5 barajlı daraltılmış bölge sistemine tercih ederim.




AKP
BDP
CHP
MHP
Oy oranları (%)
45
6
26
13
Mevcut sistem
308
35
147
60
Reforme sistem
337
32
141
40



Electoral system debate is opened

I have been arguing against the current electoral system and striving to design alternatives in numerous reports for more than 15 years.
The readers of this column are partly aware of my efforts. In January, Bahçeşehir University's Center for Economic and Social Research (BETAM) published my latest report on the issue which suggested an electoral system with narrowed electoral constituencies (maximum six seats) but which simultaneously cancelled the electoral threshold of 10 percent. While announcing the impatiently awaited democratization package today, Prime Minister Recep Tayyip Erodoğan gave priority to electoral system reform. I hope Turkey will finally be successful in changing the existing electoral system inherited from the military coup of Sept. 12, 1980.
The prime minister suggested three alternatives: Keep the electoral system intact, lower the threshold to 5 percent along with narrowing electoral constituencies to five seats, or finally, cancel the electoral threshold and establish single seat constituencies. Keeping the actual system intact is certainly not a reform alternative, and I do not know why the Justice and Development Party (AK Party) leader even suggested this possibility. I guess and I hope he wants to force the Republican People's Party (CHP) and the Peace and Democracy Party (BDP) to accept one of the two other choices. In the coming weeks, electoral reform will be extensively debated. Certainly I will come back to the issue in this column many times before and after a new electoral system is accepted. Today, I will share with you my first comments on the proposed alternatives.
Let's begin with the second alternative. Lowering the electoral threshold to 5 percent could solve the problem of BDP representation in Parliament rather than the party being obliged to present independent candidates, as was the case in the last two general elections. Indeed, the BDP's share of the vote in the last elections has been over 5 percent, and recent surveys estimate its current likely share at over 6 percent. Narrowing constituencies to five seats would have little impact on the potential number of eligible deputies from the BDP, since it is placed first or second in the constituencies of the East and Southeast. It will lose one or two seats in the west, particularly in İstanbul, but those losses will be easily compensated for with additional seats in the Southeast, thanks to narrowed constituencies. My simulation model forecasts 32-33 seats for the BDP at 6 percent of the vote. Furthermore, the prime minister announced that the threshold for party financing from the public budget will be lowered from 7 percent to 3 percent. So, this thorny problem would also be solved. I must say that without the political pressure created by the settlement process, electoral reform would never have been on the government agenda. So much the better!The beneficiary of this new arrangement would be, as expected, the AK Party, since it is the first ranked party in the majority of constituencies. I forecast more than 330 seats for it at 45 percent of votes cast. This is a critical outcome, since the AK Party will obtain the referendum majority in the next elections as long as its vote share does not decrease below 45 percent. Let me remind readers that with 49.9 percent the AK Party could not obtain this majority in the elections of June 2011. In this new model, the CHP's number of seats would likely be slightly diminished compared to the current system. The real loser would be the Nationalist Movement Party (MHP). Its number of seats would probably be cut dramatically. For the sake of comparison, I prepared the table below with my estimation of the distribution of parliamentary seats in the existing system and in the reformed system. I assume that the Felicity Party (SP), the Democrat Party (DP), the Islamist and the center-right parties will not be able to overcome the threshold of 5 percent.
As for the third alternative system, the single seat setup, Erdoğan was not precise as to if the AK Party envisions one tour, like in the British system of the “first past the post,” or a double tour, like in the French system. The number of tours is crucial concerning the political outcome and the shaping of the party system, as well as the formation of political alliances. I do not know if this alternative will be seriously debated and if the AK Party has a preference regarding the number of tours. However, I can say that the single seat system could allow the BDP to be represented in Parliament with more than 30 deputies. As for the MHP, it will be simply decimated if the “first past the post” system is adopted.

Table: Comparison of seats distiribution in the acutal electoral system and the alternative one

AKP
BDP
CHP
MHP
Votes’shares (%)
45
6
26
13
Actual system
308
35
147
60
Reformed system
337
32
141
40