Başbakanın düşük büyümeye tahammülü yok

Siyasette heyecan devam ediyor. İktidar partisi yerel seçimlerde uğradığı oy kaybından sonra karşıkarşıya kaldığı açmazları nasıl aşabileceğinin hesabı içinde. İlk fırsatta bu konuya döneceğim. Geçen hafta ekonomi cephesinde heyecanlı günler yaşandı. Başabakan fazla dayanamayıp Merkez Bankası’na adeta kükredi: Faizleri nasıl arttırdaysınız öyle düşürün dedi, özetle. Bu emri ne zaman verdi? Mart ayında enflasyonun yüzde 8,4 ile zirve yaptığının, çekirdek enflasyonun da yüzde 9,3 ile yedi yıllık rekorunu kırdığının açıklanmasından 24 saat sonra.

            Başbakanın faiz ultimatomunun ardından ekonomiden sorumlu başbakan yardımcısı Babacan özel bir söyleşide kararı Merkez Bankası’nın vereceğini, artan kurun fiyatlar üzerindeki baskısının henüz bitmediğini açıklamak zorunda kaldı. Pazartesi günü de Merkez Bankası başkanı Başçı Kayseri sanayi Odası’nda verdiği konferansta olağaüstü toplantının söz konusu olmadığını, büyümenin pek de kötü gitmediğini, yüzde 4’e yakın dengeli bir büyüme beklediklerini, para politikasının halen çok sıkı olduğunu, koşullar müsait olduğunda kontrollü bir gevşeme yapabileceklerini açıkladı. Sözünü ettiğim söyleşide Babacan, Türkiye ekonomisinin yüzde 3-4 arası bir büyüme patikasına girdiğini, büyüme iç talep artışıyla zorlanırsa cari açığın kontrolden çıkabileceğini, büyümeyi artırmanın tek yolunun yapısal reformlar olduğunu belirtmişti.

Kim korkar enflasyondan?

            Bence görüntü oldukça netleşti. Ne zamandır bu sütunda Türkiye ekonomisinin düşük büyüme rejimine hapis olduğunu, salt iç talebe dayalı büyümenin sürdürülemez cari açık nedeniyle sonuna gelindiğini, dengeli bir büyümenin, yani cari açığı makul düzeylere indirecek, aynı zamanda da enflasyonun kontrolden çıkmasına izin vermeyecek bir büyümenin ister istemez yüzde 3-4 arasında kalacağını savunuyorum. Babacan da Başçı da, daha diplomatik bir dille de olsa, aynı şeyi söylemeye başladılar.

            Ancak sorun şu ki, pozitif de olsa, Başbakan’ın düşük düzeyde bir büyümeye tahammülü yok. Doğrusu haksız değil. Büyüme yüzde 3-4 arasında kaldığı sürece ne işsizlik artışını engelleyebilirsiniz ne de yoksulluk göstergelerinde son 10 yılda gerçekleşen iyileşmeyi devam ettirebilirsiniz. Başbakan ne pahasına olursa olsun büyüme istiyor. Bunun için iç talebi canlandıracak faiz indiriminde ısrarlı. Kur artarmış, ardından da enflasyon artar, enflsayonla mücadelenin iyice cılkı çıkarmış umurunda değil. Önünde iki seçim var. Ekonometrik modellerin de gösterdiği gibi (Bkz. Ali Akaraca) bir puanlık ek büyümenin oya pozitif etkisi, bir puanlık enflasyon artışının negatif etkisinden hemen hemen yedi kat daha fazla.

Ekonomik istikrarı kim tehdit ediyor?

            Ama öte yandan enflasyon hedefi olan yüzde 5’i sürekli ıskalayan, her defasında kur arttı böyle oldu diyen bir Merkez Bankası var. Enflasyon giderek katılaşıyor. Başçı’nın 2015’te hedefi yakalarız sözünün arkasında durması gerekiyor. Merkez Bankası için de, koruyucusu Babacan için de enflasyonun düştüğü, TL’nin aşırı değersiz olmadığı, buna karşılık büyümenin pozitif ama yüzde 3-4 aralığında kaldığı, cari açığın da küçüldüğü bir makroekonomik denge mevcut kouşullarda ideal kabul ediliyor. Düşük büyüme kapanından ancak yapısal reformlarla çıkılır. Haziran 2011’den sonra bu fırsat vardı, ama başkanlık rejimi tutkusu nedeniyle heba edildi.

            İki hafta öcne bu köşede “ekonomik istikrarı kim tehdit ediyor?” diye sormuş ve tehdit edenin Merkez Bankası’nın bağımsızlığından rahatsızlık duyan ve enflasyonla mücadelede tuhaf fikirlere sahip olan Başbakanın tehdit ettiği yanıtını vermiştim. Yanıldığımı sanmıyorum. 

Erdoğan versus Babacan

The most popular topic these days is the emergence of diverging opinions between Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan and President Abdullah Gül on some critical issues and the possible consequences of these disagreements on the future of the political system.
There is also another divergence, though admittedly an old one, that may raise concerns regarding the conduct of economic policy. I am talking about the difference of opinion that is becoming more and more apparent between Erdoğan and Deputy Prime Minister Ali Babacan, who is in charge of economic affairs and is the protector of the central bank's independence. Their opinion on economic management diverge Let me start by recalling the chronology of the events that prompted concerns. Last Thursday, April 3, the Turkish Statistics Institute (TurkStat) published the monthly inflation figures, as usual. The headline was that inflation increased in March to 8.4 percent. However, what is critical is the fact that core inflation reached 9.3 percent, the highest level seen in seven years. Obviously, inflation is on an increasing track due particularly to the impact of the sizable depreciation of the Turkish lira that occurred recently. Let me also recall that the inflation target set by the government and the central bank together is 5 percent and that this target has been missed every year. The same day, in London, Erdem Başçı, the governor of the Central Bank of Turkey, announced the main principles of the current monetary policy. He said the bank's tight monetary policy matched inflation risks, but that they would not hesitate to take additional measures if needed. The central bank's Monetary Policy Committee (PPK) had also stated after its meeting in March that it would maintain its tight monetary policy stance until there was clear improvement in the inflation outlook, adding that upside risks remained significant. The next day, Erdoğan, while answering journalists' questions before leaving Ankara for an official trip to Azerbaijan, challenged the central bank's firm stance by summoning it to lower interest rates. "Yields are falling. In line with this, the central bank will probably convene an extraordinary PPK meeting," Erdoğan said. He added that "just like it convened extraordinarily last time to hike rates, this time it should convene and lower interest rates." That same day, Mr. Babacan was answering the questions of Cüneyt Başaran from Habertürk TV during an exclusive interview and he was asked what he thinks about the prime minister's statement regarding interest rates. Mr. Babacan, being unable to say, “No comment,” tried to give as evasive an answer as possible, but he could not fully hide his divergence with the prime minister. Babacan said that the central bank is following the developments very closely, that the final decision on interest rates belongs to the bank and that the PPK will do what is best for the Turkish economy. However, he felt the necessity to be precise and explain that the pass-through process (the impact of the depreciation of the Turkish lira on prices) is not yet complete and that the current hike in inflation is due to increasing costs. This last statement is fully in line with those of the central bank. What will happen if this week the PPK does not hold an extraordinary meeting in order to satisfy Mr. Erdoğan's command? And what will happen if the committee does not lower its policy rate at the routine meeting to be held within two weeks? Obviously, the disagreement regarding monetary policy, with the prime minister on one side and Mr. Babacan and the central bank on the other side, risks being transformed into an open clash that would threaten economic stability. This is exactly what I argued in my piece on March 21, “Who threatens economic stability?” Indeed, I wrote that one of the pillars of economic stability is “a well-functioning open market economy based on a sound fiscal policy and on the respect for the autonomy of key economic institutions such as the central bank.” And I added, “The prime minister's criticism of the so-called ‘interest-rate lobby,' his strange approach to fighting inflation with low interest rates, his open defiance regarding the conduct of monetary policy by the central bank must be construed as leading indicators of an imminent change in economic policies.” I was not mistaken. Since the incumbent party is now facing low economic growth -- less than 3 percent, according to many forecasts –- while at the same time it will be challenged in two successive elections within a year, Erdoğan does not care about inflation, but he is deeply concerned by the political consequences of low growth and all the more since the incumbent party lost 6.5 percentage points in the March 30 elections compared to those of June 2011. The time of political comfort based on the economy is over. This article has been published by Today's Zaman, 8th of March

Incumbent party's fall has begun

In my piece last Monday, just after the elections, I started an analysis based on a vote distribution that, a few days later, was revealed as biased.
Its light might be weakening On Sunday night, the majority of TV news stations reported their election statistics based on information provided by the Anadolu news agency, a state-owned company. Nevertheless, we knew quite soon that the statistics were biased in favor of the incumbent party, the Justice and Development Party (AKP). Sunday night's vote distribution considered for my piece was as follows: In percentage of votes, the AKP won 45 percent, the Republican People's Party (CHP) won 28 percent and the Nationalist Movement Party (MHP) won 16 percent. Now, the unofficial but almost definitive vote distribution at the national level was reported by the Cihan news agency as follows: The AKP won 43.3 percent, the CHP won 25.6 percent, the MHP won 17.7 percent and the Peace and Democracy Party (BDP) and the People's Democracy Party (HDP) together won 6.6 percent. Most of my foreign readers who might not be very familiar with the nuances of the Turkish electoral system may say that there are only a few differences between the two vote distributions. They are mistaken. The second vote distribution, the correct one, allows us to be much more optimistic regarding the political consequences of the outcome of March 30. The main point to be underlined is that the incumbent party has lost approximately 6.5 percentage points compared to the last elections in June 2011, in which its vote share was 49.8 percent. In absolute terms, the AKP has lost more than 2 million electors. The second point is that the large majority of these electors voted for the MHP. The vote share of this right-wing party has increased by 4.8 percentage points, from 12.9 to 17.7 percent. The remaining electors lost by the AKP seem to have voted for the Islamist Felicity Party (SP), which increased its vote share from 2 to 2.8 percent, and for the Grand Unity Party (BBP), another right-wing party, which increased its vote share from 0.8 to 1.6 percent. It must be noted that the main opposition party, the CHP, almost stagnated with 25.6 percent; they won 25.9 percent of the vote in June 2011. The pro-Kurdish party, the BDP, also stagnated with 6.6 percent. The electors who voted on March 30 will vote again this August to elect the president of the Turkish Republic and later in June 2015 to elect the deputies for the National Assembly. The critical question regarding the political evolution in the near future is: Will the AKP be able to win back the electors it has lost to the right-wing parties? To answer this question we need to know what pushed these electors away from the AKP. We will have a reliable answer from the elections surveys, which will scrutinize these motivates. That said, I can share with you my personal answer as based on the predictions of Professor Ali Akarca's econometric model, which I referenced in my article last Saturday, "What will Erdoğan decide?" If there are no major fluctuations caused by deep crises like the “clean hands” projects of Italy in 1994 and Turkey in 2001, the incumbent party will face the next elections while keeping more than 80 percent of its vote share in the previous elections. This means that the AKP will start the next general elections, which will be held within a year, with 40 percent in its pocket. Then, five factors will decide the final support of the incumbent party: the cost of ruling; the advantage of incumbency; economic conditions, especially GDP growth; political realignment in terms of a consolidation of conservative votes in the incumbent party; and strategic voting in terms of refusal to vote for the first choice because of the 10 percent electoral threshold. Let's start with GDP growth. Last year the growth rate reached 4 percent and this year the rate will be the same, at best. The vote consolidation process is over. In other words, the incumbent party has no more electors to attract from the right. Maybe it can gain back 1 percentage point because of strategic voting from the SP and the BBP. The electors it would lose because of the cost of ruling might be compensated by the electors who would vote for it because of the incumbency advantage. The bottom line is that I do not believe the AKP will be able to get back the large majority of the electors it lost. This fact has major political consequences: First, the AKP is now unable to have the referendum majority of more than 330 seats, even if it changes the electoral system by narrowing the constituencies. Thus, the presidential system dream of Mr. Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan is definitely buried. Will he accept resigning from his party and become a president with limited prerogatives? If he accepts these conditions, who will be the prime minister? Would this new prime minister be able to lead the AKP efficiently, as Mr. Erdoğan does, in the next general elections? If Mr. Erdoğan decides to remain in his post as prime minister and leader of the AKP, who will be the AKP candidate in the presidential elections? If it is Mr. Abdullah Gül, the current president -- and it most probably will be -- can Mr. Erdoğan share executive power with Mr. Gül, who would be, this time around, elected by popular vote, thus having more political power? No doubt the incumbent party's fall has begun, and it is facing harsh dilemmas.

İktidar partisinin düşüşü başladı

Seçim değerlendirmelerini hayretle izliyorum. AKP’in yüzde 45 oy aldığı, bunca ağır ithama karşı bunun büyük başarı olduğu, kaldı ki 2009 yerel seçimlerine göre oyunu arttırdığı, Tayyip Erdoğan’a başkanlık yolunun açıldığı yanlı yansız neredeyse tüm yorumcular tarafından savunuluyor. Bu yorumlara hiç katılmıyorum.

            Seçim sonuçlarından başlayalım. Seçim gecesi haber kanalları hepimizi yanılttı. Türkiye geneli oy oranı diye belediye başkanlarının aldıkları oyları verdiler. Oysa bu oyların içinde büyük şehir olmayan 51 ilin belediye olmayan yerleşimlerindeki (çoğunlukla köyler) seçmenlerin oyları dahil değildi. Türkiye genelindeki oy dağılımını görmek için bu 51 ilde il genel meclisleri oylarını, 30 büyük şehirde de ilçe belediye meclisleri oylarını toplamak gerekiyor. CHA dün 13 civarında verdiği bu şekilde hesaplanmış ülke geneli oy dağılımı şöyleydi: AKP 43,2; CHP 26,1; MHP 17,7; BDP+HDP 6 civarı.

AKP kaybederken MHP kazanmıştır

            Bu tablonun yorumu oldukça yalın: Haziran 2011’de oylarını yüzde 49,8 ile zirveye taşıyan iktidar partisi asgari 6,5 puan kaybetmiştir. Seçmen kaybı 2 milyon civarındadır. CHP yerinde saymıştır. Ana muhalefet ayrı bir yazıyı hak etmektedir. Keza BDP de yerinde saymıştır. “Yüzde 10’u rahat geçer” balonu patlamıştır. Seçimden başarılı çıkan yegane parti. MHP’dir. Yüzde 13 civarından yüzde 17’nin üzerine çıkmıştır. Bu iyi midir kötü müdür?  Barış süreci açısından iyi değildir. Ama otoriter rejime fren koyma açısından iyidir.

            Şimdi, “Haziran 2011’e değil Mart 2009’a bak” diyebilirsiniz. Tamam bakalım.  Mart 2009 ekonomik kriz nedeniyle işsizliğin tavan (yüzde 10’dan 14 küsura) milli gelirin de taban (bir yıl öncesine kıyasla yüzde 15 ekside) yaptığı dönemdi. Yani ekonomik koşullar bugüne kıyasla çok kötüydü. AKP Mart 2009’da Temmuz 2007’ye kıyasla 8 puan kaybetmişti (yüzde 46’dan 38’e). Bu puanları belediyeleri kötü yönettiği için kaybetmedi. İki nedenle kaybetti: Bir, kötü ekonomik durum nedeniyle, iki 2007’de ateş altındaki AKP’yi savunmak için stratejik oy kullanan islamcı ve merkez sağ seçmenlerin esas partilerine dönmeleri nedeniyle. Nitekim Mart 2009’da Saadet yüzde 5 civarı oy aldı. Oysa geçen Pazar oyu yüzde 1.5’tu. Diğer merkez sağ partiler de 0 küsurat partisi oldular.

Erdoğan başkanlık riskini almaz

            Kaldıki, doğru karşılaştırma Mart 2009 mu yoksa haziran 2011 mi tartışmasının fazla bir anlamı da yok. Geçen Pazar oy kullanan yaklaşık 48 milyon seçmen, 6 ay bilemedin bir yıl sonra genel seçimlerde sandığı gidecek seçmendir. Genel seçimlerin sonucunu da bu seçmen kitlesinin bugünkü eğilimlerinden yola çıkarak kestirmek zorundayız. Bir kere, AKP’nin merkez sağ, muhafazakar, islamcı, kesimden kendine katacağı oy kalmamıştır. CHP ve BDP seçmenlerinden oy apartması beklenemeyeceğine göre geriye MHP seçmeni kalıyor. MHP’ye kaptırdığı oyları geri alabilir mi? Burada MHP’ye katılan yaklaşık 2 milyon seçmenden söz ediyoruz. Bu seçmenlerin kim olduklarını ve neden MHP’yi desteklediklerini bilmiyorum. Seçim sonrası anketleri bu konuya odaklanmalıdır.

            Şahsi görüşüm, gelecek genel seçimlerde bu oy dağılımının fazla değişmeyeceği şeklindedir. AKP kurmaylarının kapalı kapılar ardında benzer bir değerlendirme yaptıklarını sanıyorum. Böyle ise, başabakan köşke aday olmayacak demektir. Bunun iki önemli nedeni var: Bir, bu oy dağılımı ile AKP, seçim çevrelerini daraltsa bile, referandum çoğunluğu olan 330 küsur sandalyeye ulaşamaz. Bu durumda sayın Erdoğan Ağustos’ta cumhurbaşkanlığını ikinci turda kazansa bile Köşkte bugünkü sınırlı yetkilerle kalır. Kimi başbakan seçerse seçsin Türkiye’yi bugün yönettiği gibi yönetemez. İkinci neden, AKP’nin oyları düşerken, üzerinden yoluszluk şaibesi kalkmamışken ve de cemaat ile savaşı sürdürmeye kararlı görünürken AKP başkanlığını ve başbakanlığı bırakıp köşke çıkması mantıklı olmaz.

            Köşenin sınırlarını çoktan aştım. Siyaseti konuşmaya devam edeceğiz. Bu arada ekonomiyi ihmal edersem kusura bakmayın. İki satırla 2013 büyümesine deyineyim: Sürpriz yok: Yüzde 4. Yüzde 2’nin üzerine bayağı iyi. Ama kalitesi berbat. Tamamen özel tüketime ve kamu harcamasına dayalı bir büyüme. Yatırımlarda artış yok. İhracatın katkısı sıfır.

Economy and voting behavior

On Thursday, just ahead of local elections which have transformed into a referendum on the incumbent party, I participated in a very interesting workshop on the various determinants of voting behavior.
Four papers were presented during this workshop, organized by the Turkey Economy Foundation (TEK), at Boğaziçi University: “Elections and Public Sector Pricing” by Ercan Uygur; "Political Knowledge and Voting Behavior in Turkey" by Deniz Salman; "Economic Voting in Turkey: Some Recent Findings" by Cem Başlevent; and "What Outcome Should be Expected on March 30 and How the Outcome Should be Interpreted?" by Ali Akarca. Professor Uygur, the president of TEK, questioned if from 1980 to 2014 the prices of public goods like coal, petroleum, natural gas, electricity and water controlled by the government are raised before elections and released soon after. His answer is affirmative and this is a rather expected answer. However, what is less expected is the fact that the Justice and Development Party (AKP) government followed exactly the same pricing policy as the various governments in power from 1980 to 2003. That said, as Turkey became an open market economy from the 1980s, governments avoided creating a long-lasting deviation trend between prices of public goods and average inflation. In other words, they respected market rules except for short periods preceding elections. Salman, a political scientist from Boğaziçi University, tries to understand to what extent Turkish voters vote “correctly” using data from a survey conducted just after the June 2011 general elections. In political science jargon, “correct voting” means a vote that matches the political position of the voter defined by his/her thoughts on various issues -- captured by 19 questions in the survey -- with the party line expressed in the party program. One of the interesting findings in the paper is that only 53 percent of Turkish voters vote “correctly.” This average figure is 87 percent for the AKP and 41 percent for the Republican People's Party (CHP). Here we have, for sure, a political culture problem that deserves further research. Başlevent, an economist from Bilgi University, questioned to what extent voters hold the government responsible for changes in their economic conditions and to what extent this affects their votes. The paper uses very fresh data from a Konda survey on voting intentions done in February. The paper's econometric regressions show that worsening economic conditions negatively and sizably affect votes for the incumbent party. According to the survey, 31 percent of voters said their economic conditions had worsened (22 percent said their conditions had improved) and 80 percent of this 31 percent hold the government responsible. Nevertheless, the share of voters who voted for the AKP in the last elections who said their conditions had worsened was limited to 18 percent. The bottom line, in my opinion, is that we should not expect a sizable fall in the share of AKP votes (50 percent in June 2011) because of economic factors, though we do not know what the effect of the corruption scandal will be. The paper by Akarca from the University of Illinois, Chicago, is more ambitious since it predicts the share of votes for the incumbent party on March 30. Years ago, Akarca developed quite a sophisticated econometric model based on the data of 27 elections held in Turkey since 1950. I have no room to go into details but recommend readers the articles published by the author on this topic. Let me just say I am impressed by the prediction powers of the model. The model considers the credit or blame the government receives due to economic conditions, advantages and disadvantages of incumbency, political inertia and realignments. It also takes into account strategic voting by the electorate caused by election thresholds and their desire to balance the power of the government. According to Akarca, “the AKP should receive about 45 percent of the vote in the upcoming elections.” This limited loss of votes is particularly due to the fact that economic growth slowed but there is no recession. Taking into consideration the error margins for each determinant, Akarca adds that “a 95 percent confidence interval constructed puts the vote share somewhere between 42 and 48 percent.” I must warn that this prediction does not include the impact of the corruption scandal as pointed out by the author. It is up to your personal opinion to decide how much you have to reduce the share of votes as predicted by Akarca.

Ekonomik istikrarı kim tehdit ediyor?

AKP’nin yolsuzluklara karşı birinci savunma hattı olan “başarılı Türkiye’yi tökezletmek için paralel devlet ve uluslararası güçler komplo kurdu” iddiasının hemen ardından ikinci bir savunma hattının oluşturulduğuna şahit oluyoruz: “AKP iktidarı zayıflarsa ekonomik istikrar güme gider, 1990’lara geri döneriz.”

Başlıktaki sorunun yanıtı: Bizzat Başbakan

            Bu iddiayı baştan ciddiye almamıştım. Ama son bir kaç hafta içinde çeşitli vesilelerle partinin demir çekirdiğine mensup olmayan nispeten bağımsız AKP seçmenleri nezninde “ekonomik istikrarsızlık” argümanının etkili olduğuna şahit oldum. Sadece yerli ve yabancı yatırımcılar değil, geçen on yılda refahında önemli artşılar elde eden düşük gelirli sıradan vadandaşların da böyle bir endişe taşıdığı anlaşılıyor. Dolayısıyla ciddiye almaya ve tartışmaya değer bir iddia ile karşı karşıyayız.

Ekonomi-siyaset ilişkisi

            Önce şu gerçeği teslim etmekte yarar var. 2002 Kasımında AKP’yi iktidara taşıyan 1990’ların birbiriyle içiçe geçen siyasal ve ekonomik krizleri oldu. Temmuz 2007 seçimlerinde AKP oy desteğini 12 yüzde puan arttırarak iktidarını sağlamlaştırmasını önemli ölçüde ekonomik istikrarla birlikte belirgin ölçüde artan refah seviyesine bağlı. Aynı şekilde Mart 2009 yerel seçimlerinda kaybetiği 8 puanın da ardında ekonomik kriz var. Mart 2009 bir raslantı sonucu işsizliğin tavan, milli gelirin de taban yaptığı aydı. 2009’un 2. Çeyreğinden itibaren hızla toparlanan ekonomi Haziran 2011 seçimlerinde AKP’nin oy oranını yüzde 50’ye yükseltmesinde etkili oldu.

            Bugün ekonomik krizden söz edemeyiz. Bu noktada sorulması gereken ilk soru şudur: Gelecekte ekonomik istikrar tehdit altında mıdır? Yanıtım evet. Öyleyse ikinci soruya geçelim: Peki ekonomik istikrarı kim tehdit ediyor?. Bu soruya yanıtım iktidarınkinden çok farklı. Bana göre ekonomik istikrarı bizzat Başabakanın artık iyice belirginleşen otoriter yönetim şekli tehdit ediyor. Gerekçem oldukça yalın: Ekonomik istikrar tehdit altında çünkü otoriter yönelim bizzat ekonomik istikrarın temellerini çürütüyor.

Ekonomik istikrarın çürüyen temelleri

            Ekonomik istikrarı başlıca iki etkene borçluyuz. Birincisi, AKP iktidarının onlarca yıldır görülmemiş ölçüde mali disipline sadık kalması. Bu seyede enflasyon ve reel faiz büyük ölçüde düştü. Aynı zamanda kamu borç oranı yüzde 70’lerden yüzde 35 civarına gerilerken, faize giden kaynaklar da alt yapıya ve sağlık hizmetlerine yönlendirildi. AKP iktidarının ekonomide ikinci başarısı, 2001 krizi ertesinde vücut bulan başta Merkez Bankası olmak üzere BDDK, Rekabet Kurumu gibi bağımsız-özerk ekonomi kurumlarına gösterdiği saygıdır. Sermaye akımlarına açık, küresel ekonomi ile büyük ölçüde bütünleşmiş bir piyasa ekonomisinin istikrarının birinci temel dayanağı özetle ifade etmeye çalıştığım bu iki öğedir.

Ekonomik istikrarın ikinci temel dayanağı Kopenhag kriterlerini asgari ölçüde yerine getirmenin sayesinde yürüyen AB üyelik müzakereleri ve bu müzekerelirin sağladığı yatırımcı güvenidir. Bu dayanağa kısaca AB çıpası diyoruz. Yerli ve yabancı yatırımcıların gözünde bu çıpa Türkiye’de Hukuka saygının ve demokratik işleyişin teminatıdır. AB çıpası sayesinde doğrudan yabancı sermaye miktarının 3 milyar dolardan birden 15-20 milyar dolarlara fırladığını hatırlatmak isterim.

Şimdi soralım: Yaklaşık son bir yıldır Başabakan’ın para politikasına, bağımsız kurumlara yaptığı mesnetsiz müdaheleler, çeşitli işadamı çevrelerine yönelttiği ağır suçlamalar ve tehditler, yargıyı kontrol altına alma çabaları, hukuka meydan okumalar, kısacası Türkiye’yi otoriter bir tarzla yönetme çabası ekonomik istikrara  tehdit midir, yoksa ekonomik istikrarın teminatı mıdır? Yanıtı size bırakıyorum. 

Confessions from the finance minister

I am aware that readers of this column, which is mostly reserved for economic issues, may not have much interest in another article on economics because the local elections will be held this Sunday and extreme political tension is dominating the campaign.
Most readers would perhaps prefer I write again about the possible outcomes of March 30, but I already said what I think about them. I will just reiterate the main points of my personal thoughts on the electoral debate before discussing an assessment of the Turkish economy made last Saturday by Finance Minister Mehmet Şimşek. I think this assessment is worth being discussed, whatever the final result of March 30 may be. VPM Babacan & FM Şimşek, trying to be realistic  To be brief, I think that on March 30, for the future of our democracy as well as for economic stability, a sizable fall in the Justice and Development Party's (AKP) share of votes is crucial. I do not expect a clear defeat of the ruling party for many reasons. Nevertheless, a share of votes at around 40 percent nationally seems plausible to me, and this outcome would be sufficient to put in motion new political dynamics for getting the country out of the nightmare in which it is living nowadays. As for the finance minister, what he said last Saturday at the Uludağ Summit, a kind of local Davos Summit, goes beyond the impacts of the current political tension on the economy. Mr. Şimşek spoke on four points: current account deficit (CAD), budget performance, interest rates and economic growth. The key points of his speech were growth performance and, to some extent, the actual interest rate level. So, let's start with those. The finance minister claimed, "Maintaining [key] interest rates at just over 11 percent while the inflation rate is above 8 percent is a great success.” Alright! Due to the new monetary stance of the US Federal Reserve, expected real interest rates increased in developing countries, including Turkey. Given the slow but determined increase of the US Treasury Bond's interest rates and given the increased risk premiums for Turkey -- thanks to the authoritarian approach of Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan regarding the biggest graft scandal of the republican era -- the actual interest rate level might be revealed as insufficient to stabilize the exchange rate and the inflation rate. What I understand when our finance minister says “great success” is that the central bank could be obliged to increase its policy rate in the near future. I'll let you guess what might be the reaction of our prime minister, the greatest enemy of high interest rates. The nominal and particularly the real interest rates are much higher nowadays than before, and this is, of course, not good for domestic demand. However, before the interest rate could increase, the AKP government took some restrictive measures on the use of consumer loans. It is aiming to discourage the import of consumption goods as well as take control of domestic demand. These measures started to have their effects felt in February. Şimşek said that businessmen are not happy with these measures, but the government had to take them because of the necessity to decrease the CAD. Finally, high interest rates coupled with restrictions on bank loans are expected to lower economic growth. Mr. Şimşek did not make any prediction about growth perspectives in Turkey, but he admitted that “developing countries have entered a period of low growth and the next decade will not be better than the last decade.” Nevertheless, Mr. Şimşek implicitly recognized that the growth rate will be lower than the planned 4 percent in the medium term, since he confessed that it would be very difficult to reach budget targets this year because of lower tax receipts due to weak domestic demand. The only good news he pointed out is the decreasing CAD, thanks to low domestic demand, low economic growth and decreasing imports; exports will receive an extra push due to a moderate revival in the European market. Well, given the finance minister's summary of the economy, what may be said regarding the AKP rule? At least two things: First, once low economic growth becomes apparent so close to the general elections, Erdoğan will strongly react to the tight monetary policy as well as to the loan restrictions, breaking the already fragile balance existing between him and those who govern the economy. Second, the low growth rate, around 3 percent, will start to show its adverse effects on the social conditions of the poor.